Στην εικοσιπενταετή μου προσπάθεια να καταδυθώ στο «φρέαρ» της εκπαίδευσης για να εξερευνήσω, αλλά και να ανακαλύψω τα βαθύτερα και ασυνείδητα δυναμικά των σχέσεων που την διέπουν, επιχειρώ να παραθέσω μερικές σκέψεις-διαπιστώσεις, με την ελπίδα να φέρουν μια διαφορετική οπτική.
Πολύ συχνά η ματιά όλων στρέφεται στα παιδιά-μαθητές και στο πώς θα μάθουν να προσαρμόζονται, να συμπεριφέρονται και να αποδίδουν στο σχολικό πλαίσιο. Αυτός, εξάλλου, είναι ο βασικός στόχος της εκπαίδευσης.
Ωστόσο, η δική μου ματιά εστιάζει, πριν από τους μαθητές, στον εκπαιδευτικό ως ον πολυσύνθετο. Καλείται να είναι γνώστης, αν όχι παντογνώστης, του αντικειμένου του και συνάμα να έχει κι άλλες δεξιότητες για να μπορεί να διαχειριστεί όχι μόνο την τάξη ομαδικά, αλλά και το κάθε παιδί ατομικά μαζί με τους γονείς του.
Το πολυεπίπεδο αυτό έργο εντείνεται περισσότερο με τη χρήση της τεχνολογίας διότι ενώ διευκολύνει τον εκπαιδευτικό από τη μια πλευρά, από την άλλη ενέχει τον κίνδυνο της κατάχρησης από τους μαθητές, δυναμιτίζοντας το πλαίσιο της τάξης με πολλούς τρόπους.
Πίσω από κάθε εκπαιδευτικό υπάρχει ένα υποκείμενο με απόψεις, ανάγκες, επιθυμίες, οι οποίες είναι συνειδητές και ασυνείδητες. Μπαίνοντας στην τάξη «φέρει» το δικό του δυναμικό, επεξεργασμένο ή μη, το οποίο μπλέκεται με το δυναμικό του κάθε μαθητή και αυτό είναι σημαντικό να το παρατηρούμε. Οι μαθητές προβάλλουν στον εκπαιδευτικό αυτό που δεν μπορούν εύκολα να απευθύνουν στους γονείς τους, καλό ή κακό, όμορφο ή άσχημο, συνειδητό ή ασυνείδητο. Ο εκπαιδευτικός χρειάζεται να διαχειριστεί αυτό που λαμβάνει από τον μαθητή αλλά και αυτό που έχει μέσα του ο ίδιος και να βρει μια λύση όπου ενδέχεται να μην είναι πάντα επιτυχημένη. Το αποτέλεσμα είναι η ψυχική εξουθένωση του παιδαγωγού και η απογοήτευση που νιώθει ως προς την επαγγελματική του πορεία.
Για να τροποποιηθεί η συγκεκριμένη κατάσταση ή τουλάχιστον να μετακινηθεί από τον τρόπο που λειτουργεί έως τώρα, χρειάζεται να ακουστεί ο λόγος του εκπαιδευτικού σε άλλο επίπεδο. Η Maud Mannoni, ψυχαναλύτρια, σχολική ψυχολόγος (1923-1998), αφιέρωσε το κλινικό της έργο στο να προσπαθεί να καταλάβει τον λόγο του Άλλου και τι μπορεί να υπάρχει πίσω από τα λεγόμενα.
Η εκπαίδευση ή η ευαισθητοποίηση των παιδαγωγών σε έναν τέτοιο τρόπο ενδέχεται να απελευθερώσει το εκπαιδευτικό έργο από μια μονόπλευρη οπτική και να προβληματίσει θετικά την παιδαγωγική πορεία.
Ένα τέτοιο εγχείρημα θα φροντίσουμε να υλοποιήσουμε αυτή την σχολική χρονιά μαζί με την συνάδελφο την κ. Χρυσαυγή Μπούρα, που θα απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων. Μέσα από συγκεκριμένο αριθμό συναντήσεων, οι εκπαιδευτικοί θα έχουν την ευκαιρία να ακουστούν και να μυηθούν σε τρόπους προσέγγισης της σχολικής πραγματικότητας, ανάλογα με την βαθμίδα, με την βοήθεια στοχευμένου υλικού.
Καλή σχολική χρονιά!
⸙⸙⸙
[Η Νίκη Πολίτη είναι σχολική ψυχολόγος στα Εκπαιδευτήρια Δούκα.]
