Αγαπημένε Δάσκαλε,
υπήρξες ο «παππούς» όλων μας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών. Ο πρώτος που μας υποδέχθηκε, το 1998, όταν ακόμη δεν ξέραμε τι ακριβώς σημαίνει Θεατρολογία. Ήσουν εκείνος που μας έδειξε τον δρόμο, που μας μύησε στη μαγεία του θεάτρου, όχι ως ένα απλό ακαδημαϊκό αντικείμενο, αλλά ως τρόπο σκέψης, ως φιλοσοφία ζωής. Έχουν περάσει τόσα χρόνια από τότε κι όμως όλα μοιάζουν τόσο κοντινά, τόσο ζωντανά, σα να μην πέρασε μια μέρα. Θυμάμαι έντονα εκείνα τα πρωινά… εννιά η ώρα, στον 6ο όροφο της Φιλοσοφικής. Με τα μάτια ακόμα μισόκλειστα, αλλά πάντα εκεί και με το μυαλό σε εγρήγορση. Γιατί δεν ήθελα, δεν θέλαμε, να χάσουμε ούτε λέξη σου. Κάθε διάλεξή σου ήταν μια εμπειρία, ένα ταξίδι στον χρόνο. Δεν ήταν ένα συνηθισμένο μάθημα, ήταν μια παράσταση καλά σκηνοθετημένη, όπου εσύ ήσουν στη σκηνή κι εμείς στο κοινό. Απορροφημένοι, γοητευμένοι, άλλοτε γελούσαμε με το κοφτερό σου χιούμορ, άλλοτε παγώναμε με μια φράση που μας χτυπούσε κατευθείαν στην ψυχή.
Μοιραζόσουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες σου σα να μας έλεγες παραμύθια… Ήξερες να μεταδίδεις τη γνώση με τρόπο μοναδικό, να κάνεις την Ιστορία του Θεάτρου να ζωντανεύει μπροστά μας, να μετατρέπεις το Αρχαίο Δράμα σε ζώσα πραγματικότητα. Έτσι μάθαμε. Έτσι καταλάβαμε τη σημασία του ελληνικού και παγκόσμιου θεάτρου. Έτσι αρχίσαμε να ασχολούμαστε με τη θεατρική κριτική, να βλέπουμε τις παραστάσεις όχι ως απλοί θεατές, αλλά ως συνειδητοί αναγνώστες της σκηνικής πράξης.
Ήσουν κάτι παραπάνω από καθηγητής. Μας έμαθες να ακούμε πίσω από τις λέξεις, να βλέπουμε το αόρατο, να αντιλαμβανόμαστε το θέατρο όχι μόνο ως τέχνη, αλλά ως έναν καθρέφτη της κοινωνίας, των ανθρώπων, των παθών και των ονείρων τους. Μας έμαθες να διαβάζουμε το αρχαίο θέατρο του Κ.Χ. Μύρη όχι σαν απλά κείμενα, αλλά σαν κραυγές που αντηχούν μέσα στους αιώνες. Μας έδειξες ότι το θέατρο είναι ζωντανό, διαρκώς εξελισσόμενο, και ότι μέσα του βρίσκονται όλες οι αλήθειες της ανθρώπινης ύπαρξης.
Και πάνω απ’ όλα, μας δίδαξες την αγάπη για το ελληνικό θέατρο με πάθος, με αλήθεια, με εκείνο το μοναδικό σου χιούμορ που ελαφρύνει ακόμα και τις πιο βαριές τραγωδίες. Οι παραδόσεις σου δεν ήταν μόνο γνώση, ήταν βιώματα. Δεν δίδασκες απλώς. Μιλούσες με όλο σου το είναι, με το σώμα, τη φωνή, το βλέμμα, κάνοντάς μας να νιώθουμε πως η αίθουσα δεν ήταν πανεπιστήμιο αλλά σκηνή. Τα λόγια σου έμοιαζαν με ερμηνεία ενός ρόλου που ζωντάνευε μπροστά μας, κάθε φράση σου είχε ρυθμό, ένταση, χρώμα. Στιγμές που μας έκαναν να ξεχνάμε ότι καθόμασταν σε θρανία και να νιώθουμε πως βρισκόμασταν μέσα στην ίδια την ψυχή του θεάτρου. Και ήταν αυτό το πάθος που μας μετέδιδες, αυτή η άσβεστη φλόγα για την ελληνική δραματουργία, που έκανε τα μαθήματά σου να μείνουν ανεξίτηλα στη μνήμη μας.
Δεν ήσουν εύκολος. Ούτε χαριζόσουν. Μα ήταν ακριβώς αυτό που σε έκανε μεγάλο δάσκαλο. Δεν ήθελες να μας χαϊδέψεις τα αυτιά, ήθελες να μας αφυπνίσεις, να μας δοκιμάσεις, να μας κάνεις να σκεφτούμε και να νιώσουμε. Και για όσους είχαν τα μάτια και την ψυχή ανοιχτή, ήσουν φως. Ήξερες πότε να είσαι αυστηρός και πότε να αφήνεις μια παύση να μιλήσει πιο δυνατά από οποιαδήποτε εξήγηση. Η αυστηρότητά σου δεν ήταν ποτέ αυθαίρετη, είχε στόχο, είχε σκοπό. Ήταν ένα κάλεσμα για να γίνουμε καλύτεροι, πιο σκεπτόμενοι, πιο τολμηροί. Εκείνες οι στιγμές σιωπής γέμιζαν την αίθουσα με μια αόρατη ένταση, που μας υποχρέωναν να αναρωτηθούμε, να επεξεργαστούμε, να νιώσουμε. Δεν γέμιζες το κενό με περιττά λόγια, ήξερες τη δύναμη της σιωπής. Και μέσα από αυτήν, μας μάθαινες ότι το θέατρο – όπως και η ζωή – δεν είναι μόνο αυτά που λέγονται, αλλά και εκείνα που αφήνονται να αιωρούνται, να μας αγγίζουν, να μας αλλάζουν.
Αισθάνομαι ευλογημένη που σε γνώρισα και έμαθα δίπλα σου. Το μάθημα, ωστόσο, νιώθω πως δεν τελείωσε. Συνεχίζεται. Κάθε φορά που ανταμώνουμε στις σελίδες των κειμένων σου, κάθε φορά που οι παλιοί σου φοιτητές σε αναπολούμε, κάθε φορά που βλέπουμε το θέατρο με την ίδια φλόγα που μας μετέδωσες. Ευχαριστώ Δάσκαλε για όσα μοιράστηκες μαζί μας. Για τις γνώσεις, τις ιστορίες, τις αλήθειες. Για την πίστη σου ότι το θέατρο μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, ότι η τέχνη είναι το πιο δυνατό όπλο απέναντι στη λήθη και την αδιαφορία.
Ευχαριστώ Δάσκαλε γιατί μας έμαθες να βλέπουμε τον κόσμο λιγάκι διαφορετικά. Να ζούμε με περισσότερο πάθος, περισσότερη σκέψη, περισσότερη ευθύνη. Και κυρίως, να αγαπάμε το θέατρο, όπως το αγάπησες εσύ.
⸙⸙⸙
[Η Σοφία Καραγιάννη είναι Θεατρολόγος – Μεταφράστρια – Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων, Ma Πολιτιστική Πολιτική, Διοίκηση & Επικοινωνία, Υπ. διδάκτωρ Επικοινωνίας
