Θανάσης Ν. Παπαθανασίου, Πες το στον άνεμο! Μελέτες για το ειδύλλιο Μαύρης Αφρικής και Χριστιανισμού, Άρτος Ζωής, Αθήνα 2022.
Ο Θανάσης Ν. Παπαθανασίου στο τελευταίο βιβλίο του εξετάζει την ανανεωμένη σημασία που έχει ο λεγόμενος «Παγκόσμιος Νότος», με αποτέλεσμα στο θεολογικό πεδίο να έχουμε και τη λεγόμενη «αντίστροφη ιεραποστολή», δηλαδή την ανανέωση του Χριστιανισμού στη Γηραιά Ήπειρο της Ευρώπης από μετανάστες αφρικανικής και ασιατικής καταγωγής, οι οποίοι προσφέρουν τις δικές τους πρωτότυπες θεολογικές συνθέσεις. Μια παρόμοια εξέλιξη βλέπουμε και στην αμερικανική ήπειρο μεταξύ Λατινικής και Βόρειας Αμερικής. Το βιβλίο βεβαίως επικεντρώνεται στην Αφρική ως μία σημαντική περίπτωση του δυναμικού πλέον Παγκόσμιου Νότου. Οι εξελίξεις αυτές, παρ’ όλο που γενικά γίνεται λόγος για αποχριστιανισμό και εκκοσμίκευση, επαναλαμβάνουν τον τρόπο ιεραποστολής της ρωμαϊκής οικουμένης, ο οποίος ελάμβανε χώρα από τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις προς τις ανώτερες μέχρι τον εκχριστιανισμό της αυτοκρατορίας.
Μεταξύ των νέων ερμηνειών που εξετάζει ο Θανάσης Παπαθανασίου είναι αυτή του Χριστού ως προγόνου και αδελφού, βάσει της οποίας ο Χριστός ερμηνεύεται ως πνευματικός περισσότερο ηγέτης μιας νέας «φυλής», ενώ το παραδοσιακό θέμα του Χριστού ως «μεσίτη» προς τον Θεό Πατέρα κατανοείται πλέον στο πλαίσιο του αφρικανικού θεσμού του «μεγαλύτερου αδελφού». Τονίζεται κυρίως το πώς η αφρικανική κοινότητα περιλαμβάνει και τους νεκρούς, με τους οποίους δεν διακόπτονται οι οργανικές σχέσεις. Ως προς αυτό, θα μπορούσε να ανιχνευθεί στις παραδοσιακές αφρικανικές κοινότητες ένα είδος «σπερματικού λόγου», καθώς βρίσκουμε την πλέον αυθεντική εκδοχή αυτής της θεώρησης στη χριστιανική προσδοκία της ανάστασης των νεκρών βάσει της οποίας οι τεθνεώτες θεωρούνται ότι ανήκουν σε μία «θριαμβεύουσα Εκκλησία», η οποία συνεχίζει να δέεται υπέρ της στρατευομένης.
Το βιβλίο πάντως αναζητεί μία ισόρροπη σύνθεση μεταξύ πολιτισμικών κατακτήσεων του Παγκόσμιου Βορρά και του Νότου. Λ.χ. εξαίρεται ο φεμινισμός ως μια υπέρβαση της πατριαρχίας, η οποία δυναστεύει πολλές παραδοσιακές κοινωνίες, αλλά και η εξατομίκευση που μας εξάγει από τον κολεκτιβισμό παραδοσιακών κοινωνιών που ενίοτε πνίγουν το άτομο, τη δημιουργικότητα και τη διαφορετικότητά του. Από την άλλη και ο Παγκόσμιος Βορράς θα μπορούσε να μαθητεύσει σε πολιτισμικές κατακτήσεις των αφρικανικών κοινωνιών, όπως η αυτοδιαχείριση και ένα είδος άμεσης δημοκρατίας στις κοινότητες. Τα χαρακτηριστικά αυτά έχουν, εξάλλου, βρει και επικαιροποιήσεις στη νεωτερικότητα, όπως είδαμε λ.χ. στον πολιτικό στοχασμό και την πράξη, μεταξύ άλλων, του Νέλσον Μαντέλα. Η συμβολή της «αντίστροφης ιεραποστολής» αναμένεται πολύτιμη στα σταυροδρόμια της παγκοσμιοποίησης.
