Η γκάφα ολκής με τα δύο ορθογραφικά λάθη στο αναμνηστικό γραμματόσημο των ΕΛΤΑ για τα 2500 χρόνια από τη Μάχη των Θερμοπυλών έχει ήδη καταγραφεί στις «ιστορικές» γκάφες! Θυμίζω ότι στο περίφημο επίγραμμα «Ω ΞΕΙΝ’ ΑΓΓΕΛΛΕΙΝ…», που αποδίδεται στον Σιμωνίδη, γράφτηκε ΚΟΙΝΩΝ αντί ΚΕΙΝΩΝ και ΠΕΙΘΩΜΕΝΟΙ αντί ΠΕΙΘΟΜΕΝΟΙ. Βέβαια, αν θέλουμε να λεπτολογήσουμε, και το σύνθετο επίρρημα ΤΗΔΕ θα έπρεπε να γραφτεί ΤΗΙΔΕ, καθώς στη μικρογράμματη γραφή «τῇδε» το πρώτο συνθετικό δέχεται υπογεγραμμένη και, άρα, στην κεφαλαιογράμματη προσγεγραμμένη. (Παρεμπιπτόντως, η εφημερίδα ΑΥΓΗ προβάλλοντας το θέμα βρήκε και στηλίτευσε… ένα λάθος, το ΠΕΙΘΩΜΕΝΟΙ μόνο). Και διερωτάται κανείς: Είναι δυνατόν ο γραφίστας ή ο προϊστάμενός του να μην έχουν καταφύγει προηγουμένως σε ένα βιβλίο ή σε κάποιο από τα… 26.700.000 σημεία του διαδικτύου που εμφανίζει η αναζήτηση του Google, αν γράψουμε απλώς ένα «ω ξειν»; Προσωπικά, όποτε δίδασκα τις «Θερμοπύλες» του Καβάφη, ζητούσα από τους μαθητές μου να φέρουν στο τετράδιό τους το επίγραμμα, το αντέγραφαν από το διαδίκτυο και το έφερναν αλάνθαστο. Και η Ελλάδα εξέδωσε αναμνηστικό γραμματόσημο βαρυσήμαντης επετείου με 3 λάθη στις 11 λέξεις!
Πέρα από προσωπικές ευθύνες ενός καλλιτέχνη με την κακώς νοούμενη δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία ή ενός διευθυντή των Ταχυδρομείων, αποτελεί ιεροσυλία μια εθνική επετειακή δράση –όπως ένα γραμματόσημο, ένα τηλεοπτικό σποτ, μια αφίσα, μια καταχώριση στον Τύπο, μια τελετή– να σχεδιάζεται και να υλοποιείται με τόση ανευθυνότητα! Είναι η ίδια η Πολιτεία που εκτίθεται ανεπανόρθωτα, είναι η χώρα, η Πατρίδα που διασύρεται! Και δεν μπορεί να εξοργιζόμαστε με το drone που κατευθύνεται στο Καστελλόριζο από την απέναντι ακτή ρίχνοντας κόκκινη μπογιά στη ζωγραφισμένη στο έδαφος γαλανόλευκη και εκπέμποντας από τα ηχεία του τον τουρκικό εθνικό ύμνο και ήχους από σειρήνες, αλλά ως επίσημη Ελλάδα να κακοποιούμε το πιο γνωστό και δημοφιλές επίγραμμα της Ιστορίας μας, ή να εκπέμπουμε ανορθογραφίες από τη Δημόσια Τηλεόραση, ή να τοποθετούμε τη σημαία ανάποδα σε δημόσια κτήρια κ.τ.ό.
Το Σχολείο στην παραδοσιακή του υπόσταση, μορφή και αποστολή είναι πασιφανές –και, άλλωστε, αναμενόμενο– αδυνατίζει και αδυνατεί χρόνο με τον χρόνο, βαθμίδα με τη βαθμίδα, υπουργό με τον υπουργό, γονιό με τον γονιό, δάσκαλο με τον δάσκαλο, μαθητή με τον μαθητή. Και, από εδώ και πέρα, ιό με τον ιό… Αλλά και τα συμβατικά εργαλεία της Γλώσσας και ευρύτερα της Γνώσης, όπως τα λεξικά και οι εγκυκλοπαίδειες, περνούν με ταχείς πια ρυθμούς στο Μουσείο του Παγκόσμιου Πολιτισμού.
Μήπως, λοιπόν, ένα πιθανό καταφύγιο είναι η Τηλεόραση; Αν, βέβαια, το μυαλό σας πήγε στην «Εκπαιδευτική Τηλεόραση», ατυχήσατε. Γιατί, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες κρατικών παραγόντων και επιστημόνων, αλλά και παρά το πλούσιο και εν πολλοίς ποιοτικό υλικό της, είναι πασίγνωστο στους παροικούντες την εκπαιδευτική Ιερουσαλήμ ότι η αξιοποίησή της είναι αποκαρδιωτική. Ωστόσο, η Τηλεόραση στην Ελλάδα έχει κάνει τα τελευταία χρόνια μια θεαματική και άκρως αξιέπαινη στροφή σε τηλεπαιχνίδια γνώσεων, όπου εκ των πραγμάτων ή συχνά και πιο στοχευμένα πρωταγωνιστεί η ορθογραφία, άγνοια της οποίας στοιχίζει αναγκαστικά στους παίκτες.
Για παράδειγμα, στο παιχνίδι όπου ο χαμένος… χάνεται σε μια καταπακτή που τον καταπίνει, οφείλουν οι παίκτες να βρουν σε ελάχιστα δευτερόλεπτα μία ή περισσότερες λέξεις διαθέτοντας μεν κάποια γράμματα, αλλά συμπληρώνοντας σωστά τα κενά κουτάκια. Επομένως, με ανορθογραφίες δεν καλύπτονται τα κενά, αφού το «η» χωράει σε ένα κουτάκι, ενώ το «ει» θέλει δύο, εκτός αν ψάχνουμε το «κείνων ρήμασι πειθόμενοι», οπότε στα ίδια κουτάκια χωράει μια χαρά και το… «κοίνων ρήμασι πειθώμενοι».
Στο παιχνίδι, πάλι, που ονομάζεται «Τροχός της τύχης», η τύχη παίζει μικρό ρόλο, ενώ προέχουν οι γνώσεις, με προεξάρχουσα ακόμη περισσότερο εδώ την ορθογραφία, καθώς ο παίκτης καλείται να ποντάρει γράμμα-γράμμα. Έτσι, αν π.χ. συγχέει την ορθογραφία της «πώρωσης» με εκείνη της «οστεοπόρωσης», κινδυνεύει να χάσει χιλιάδες ευρώ ή το αυτοκίνητο.
Το δημοφιλές στη νεολαία «Ρουκ Ζουκ» εγκυμονεί και αυτό σε κάποιον γύρο του τον κίνδυνο του λάθους ή της αργοπορίας που θα στοιχίσει στην ομάδα, αν ο παίκτης πρέπει να βρίσκει λέξεις που όλες αρχίζουν π.χ. από Υ, αλλά δεν είναι σίγουρος για κάποιες ότι θέλουν Υ, ή αν αντιστρόφως ένας ανορθόγραφος συμπαίκτης του τον παρασύρει σε άσχετη απάντηση μπερδεύοντας το «ΤΕΙΧΗ» που βλέπει στην καρτέλα με το «ΤΥΧΗ» ή το «ΤΟΙΧΟΙ». Επίσης, τιμωρείται η ανεπάρκεια στην ετυμολογία όλων των παικτών, που μπορεί να «κάψουν» την ομάδα τους, αφού απαγορεύεται να περιγράψουν τη ζητούμενη λέξη με ομόρριζή της. Φέτος, μάλιστα, προστέθηκε και η «Ώρα του δασκάλου», όπου ο παίκτης καλείται να γράψει ορθογραφημένα μια σχετικά δύσκολη λέξη στον πίνακα.
Ανάλογες γλωσσικές δεξιότητες απαιτούν και άλλα τηλεπαιχνίδια των τελευταίων ετών, με κορυφαίο ίσως το Slam (2017-2018), χωρίς να αγνοούμε και την έμμεση συνδρομή του «Πιο αδύναμου κρίκου». Εννοείται ότι κανένα από τα τωρινά δεν πλησιάζει καν την προσφορά στη γλώσσα μας του μνημειώδους «Ομιλείτε Ελληνικά;», είτε στην αρχική του διαδρομή (ΕΡΤ, 1986-1989 με παρουσιάστρια τη Λιάνα Κανέλλη) είτε στην αναβίωσή του (ΕΤ1, 2002-2003 με τη Μαρία Χούκλη). Αλλά για τις μέρες μας, και μάλιστα για τους ιδιωτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς, η κινητικότητα αυτή δεν μπορεί παρά να μας χαροποιεί, αρκεί να θέλουμε να αντιληφθούμε το μάτι που μας κλείνει, ώστε να την αξιοποιούμε στο έπακρο τόσο για τον εαυτό μας όσο, και κυρίως, για τα παιδιά μας οι γονείς και για τους μαθητές μας οι εκπαιδευτικοί!
Είναι πασίγνωστο και αυτονόητο πόσο ισχυρό κίνητρο για τα παιδιά, αλλά ακόμη και για τους μεγάλους, αποτελεί το παιγνιώδες στοιχείο στη μαθησιακή διαδικασία, εγκοιτωμένο προσεκτικά και υπεύθυνα στα παιδαγωγικά αυλάκια. Γι’ αυτό και το έχουν εισαγάγει εκδοτικοί οίκοι, που κυκλοφορούν σχολικά βοηθήματα με τη μορφή… τηλεπαιχνιδιού, αλλά και εφαρμογές τέτοιων παιχνιδιών για την ελληνική γλώσσα διαθέτει στους κατόχους κινητών τηλεφώνων η αγορά. Μόλις προ ημερών, μάλιστα, η γενική γραμματεία Δημόσιας Διπλωματίας και Απόδημου Ελληνισμού του υπουργείου Εξωτερικών και το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Ιδρύματος «ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ» στο πανεπιστήμιο Σάιμον Φρέιζερ του Βανκούβερ ανακοίνωσαν ότι μετά την πιλοτική της κυκλοφορία είναι τώρα διαθέσιμη η πλήρης έκδοση της πλατφόρμας www.staellinika.com για την εκμάθηση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Οι χρήστες της, χιλιάδες ελληνόπουλα ανά τον κόσμο, καθώς και παιδιά διαφορετικών εθνικοτήτων που μαθαίνουν ελληνικά, θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν πλέον την πλήρη έκδοση της εφαρμογής με μαθήματα Ελληνικών για αρχάριους (ηλικίες 4+, 6+, 9+ και 13+) Ιστορίας και Ελληνικής Μυθολογίας. Οι εφαρμογές είναι πλέον διαθέσιμες για iOS και Android κινητές συσκευές. Και επισημαίνεται ότι η εφαρμογή βασίζεται στις αρχές της μικρομάθησης και του παιχνιδιού για τη διευκόλυνση της διαδικτυακής διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας σε σχολεία, άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, καθώς και στο σπίτι. Οι χρήστες εκτίθενται σε λειτουργίες βιντεοπαιχνιδιών, όπως βαθμολογία, πόντους, επιτεύγματα, ικανότητες και ανταμοιβές σε σύντομες περιόδους, ώστε να τροφοδοτείται η επιθυμία για συνεχή μάθηση.
Πάντως, όσο αδιάφορος κι αν είναι κανείς για τη γλώσσα μας, θέλω να πιστεύω πως για τηλεπαιχνίδια όπου οι παίκτες αγωνίζονται να μαντέψουν την… ηλικία κάποιου αγνώστου δεν θα τρελαινόταν κιόλας!
