Μετάφραση: Ελένη Πετροπούλου
Ποιος είναι ο ρόλος της σύγχρονης μουσικής στη χώρα σας το έτος 2022;
Δε νομίζω ότι η σύγχρονη μουσική έχει συγκεκριμένο ρόλο. Η σύγχρονη μουσική είναι μία από τις πολλές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης που, όπως και άλλες, έχει τις δυσκολίες της να προταθεί στο κοινό. Ιδιαίτερα σε ένα κοινό που δεν αποτελείται από ειδικούς.
Υπάρχει στην πραγματικότητα κοινό, και για να γίνω πιο συγκεκριμένος, κοινό νέων ανθρώπων;
Γενικά, δεν υπάρχει κοινό εκτός από εκείνο που απαρτίζεται από ειδικούς. Ωστόσο, πιστεύω ότι η σύγχρονη μουσική μπορεί ενδεχομένως να έχει είδη κοινού, από νέα παιδιά (τα οποία δεν θα είχαν δυσκολία να την αποδεχτούν) μέχρι όλες τις ηλικιακές ομάδες. Το πρόβλημα είναι να βρεθεί ένας τρόπος να τους δημιουργήσουμε ενδιαφέρον και εξοικείωση, όχι μόνο για τη σύγχρονη μουσική αλλά συνολικά για την τέχνη.
Ποιο είναι το επίπεδο της μουσικής παιδείας και των συνθετών στη χώρα σας;
Φυσικά κι εδώ στην Ιταλία επίσης μπορείς να βρεις θαυμάσιους μουσικούς και δασκάλους. Αλλά η μουσική παιδεία είναι κάτι πολύ πιο σύνθετο. Αν το περιβάλλον και η κοινωνία δεν βοηθούν, λείπει η οικονομική υποστήριξη και απουσιάζει το ενδιαφέρον, τότε δεν θα πας πουθενά. Το ερώτημα, βέβαια, αφορά όλη την κουλτούρα ως δυνατότητα για την ανάπτυξη των ανθρώπων και της κοινωνίας. Αν μια χώρα, η εθνική ή τοπική κυβέρνηση δεν στηρίζει τον πολιτισμό, ακόμη και η σκληρή δουλειά θαυμάσιων καλλιτεχνών θα είναι εντελώς άχρηστη. Αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα εδώ στην Ιταλία, αν και δεν είναι πρόβλημα της χώρας μου μόνο. Από την άλλη μεριά, βλέπω κάποιες χώρες όπως η Αυστρία (όπου εργάζομαι) και η Γερμανία, για παράδειγμα, όπου νοιάζονται και υποστηρίζουν τη μουσική παιδεία περισσότερο. Η ίδια η καλλιεργημένη μουσική είναι περισσότερο παρούσα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων από μικρή ηλικία. Το αποτέλεσμα είναι ότι η εξοικείωση και το ενδιαφέρον των ανθρώπων για τη μουσική, την τέχνη και την κουλτούρα γενικά έχουν επίσης αυξηθεί με το πέρασμα του χρόνου.
Μπορεί ένας συνθέτης να βγάζει τα προς το ζην γράφοντας μουσική;
Εξαρτάται από το τι είδους μουσική συνθέτεις, για ποιον γράφεις και από τις επαφές που έχεις καταφέρει να δημιουργήσεις και να αναπτύξεις. Αν, για παράδειγμα, έχεις τη δυνατότητα (εφόσον σε ενδιαφέρει) να γράψεις μουσική για τον κινηματογράφο ή καλοδιαφημισμένη εμπορική μουσική, τότε νομίζω μπορείς πιθανόν να ζήσεις μόνο από τη σύνθεση. Όμως είναι επίσης όμορφο να διδάσκεις και να γράφεις ταυτόχρονα. Και πράγματι, πάντα χρειαζόμαστε καλούς και παθιασμένους δασκάλους.
Ποια είναι η θέση της μουσικής παραγωγής της χώρας σας στη διεθνή σκηνή;
Η μουσική ιστορία της Ιταλίας και η συνδρομή της χώρας μου, από τον Παλεστρίνα μέχρι σήμερα, είναι γνωστή σε όλους. Δε νομίζω ότι σήμερα θα πρέπει να μιλάμε για τη θέση μιας χώρας στη διεθνή σκηνή. Νομίζω ότι οι καλλιτέχνες δεν πρέπει να έχουν όρια στο μυαλό τους και ότι πρέπει να σκέφτονται και να ενεργούν διεθνώς, ως πολίτες του κόσμου. Εγώ είμαι Ιταλός στην καταγωγή, στην ψυχή μου και στον τρόπο με τον οποίο αισθάνομαι τη ζωή, μα ταυτόχρονα, αισθάνομαι ότι είμαι Ευρωπαίος και ανήκω στην Ευρωπαϊκή κουλτούρα. Ακόμη και η μουσική μου δραστηριότητα δεν επικεντρώνεται σε μία μόνο χώρα.
Ποια είναι η θέση της ηλεκτρονικής μουσικής στη διεθνή σκηνή; Αποτελεί την «κλασική» μουσική του σήμερα;
Δεν γνωρίζω πολύ καλά τη θέση της ηλεκτρονικής μουσικής στη διεθνή σκηνή αναφορικά με τη σύγχρονη μουσική. Λυπάμαι γι’ αυτό και ζητώ συγνώμη από τους ειδικούς και τους θαυμαστές της ηλεκτρονικής μουσικής. Η δική μου δημιουργία μουσικής έχει πάντα ανάγκη την παρουσία του ανθρώπου, δηλαδή το πρόσωπο του ερμηνευτή. Πράγματι, τα όργανα της ηλεκτρονικής μουσικής έχουν δημιουργήσει πολλές καινούργιες και συναρπαστικές δυνατότητες στην επεξεργασία του ήχου. Ωστόσο αν το περιεχόμενο, η μουσική ιδέα είναι αδύναμη ή απούσα, το έργο στερείται νοήματος.
Προσωπικά αγαπώ τη χρήση της ηλεκτρονικής μουσικής στον κόσμο της ροκ. Από τους Pink Floyd μέχρι τους σύγχρονους Porcupine Tree. Εκπληκτικά έργα!
Σας ενδιαφέρει να συνθέσετε μουσική βασισμένη στην ποίηση; Σας είναι εύκολο να βρίσκετε τα κατάλληλα ποιήματα/λιμπρέτα;
Ναι, πάρα πολύ. Βρίσκω συχνά έμπνευση σε ένα ποιητικό κείμενο. Δεν είναι εύκολο να βρεις ποιήματα που, ακόμη κι αν είναι υπέροχα, να μπορούν να ταιριάξουν σε ένα μουσικό έργο. Θα μπορούσα να τα βρω τελικά, και να γράψω πάνω τους έργα στα οποία οι λέξεις τραγουδιούνται ή απαγγέλλονται. Για μένα, το πάντρεμα μουσικής και στίχων δίνει πιο εκφραστική και πιο επικοινωνιακή δύναμη σε ένα μουσικό έργο. Εξάλλου, η ιστορία όλης της μουσικής προσφέρει άπειρα παραδείγματα γι’ αυτό.
Ποια άλλη τέχνη βρίσκετε ότι συνδυάζεται πιο εύκολα με την σύγχρονη μουσική;
Η ζωγραφική, οι εικαστικές τέχνες γενικά, καθώς και ο χορός και η υποκριτική.
Ποιοι συνθέτες ή άλλες σημαντικές προσωπικότητες σας έχουν επηρεάσει;
Γενικά, οι άνθρωποι στη ζωή μου που γνωρίζω προσωπικά και με τους οποίους έχει δημιουργηθεί μια όμορφη φιλία. Οι άνθρωποι που αγαπάμε και που μας αγαπούν είναι σημαντικοί. Μας συνοδεύουν στη διαδικασία της ανάπτυξής μας. Σε κάθε περίπτωση, αν πρέπει να κατονομάσω κάποιον από τους συνθέτες τότε θα ανέφερα τον Franco Donatoni και τον György Kurtág. Όχι τόσο για τη συνθετική τους γλώσσα. Ήταν ο τρόπος τους που ερμήνευαν τη ζωή και ένιωθαν τη μουσική που είχε μεγάλη επίδραση σε μένα. Εξάλλου, στη ζωή μου, η μουσική των Beatlesκαι των μεγάλων συγκροτημάτων της Progressive Rock υπήρξε επίσης εξαιρετικά σημαντική. Γεννήθηκα το 1961 και μεγάλωσα μ’ εκείνη την αλησμόνητη μουσική κι εκείνη τη συγκλονιστική ατμόσφαιρα και δημιουργικότητα. Όταν ήμουν έφηβος, άκουγα συχνά εκείνη τη μουσική και απολάμβανα επίσης να παίζω αυτή τη μουσική με φίλους σε μια μπάντα. Συνεχίζω να την ακούω πολύ, ακόμη και τώρα.
Για ποιο όργανο/συνδυασμό οργάνων προτιμάτε να γράφετε;
Θα έλεγα για οποιοδήποτε, αλλά αν έπρεπε να διαλέξω θα προτιμούσα τη μουσική δωματίου. Από το σόλο όργανο μέχρι το μεσαίο/μεγάλο μουσικό σύνολο. Οποιοδήποτε συνδυασμό οργάνων. Με ή χωρίς φωνή/ές.
Πώς ανταποκρίνεται το κοινό στη μουσική σας συνήθως;
Μπορώ να πω ότι πάντα είχα καλή ανταπόκριση από το κοινό μετά την εκτέλεση των έργων μου. Αυτό με ενθάρρυνε πάντα και, μερικές φορές, με συγκινούσε ακόμη. Επίσης, η ανταπόκριση των ερμηνευτών των έργων μου με έκανε πάντα ευτυχή. Δεν έχω παράπονο!
Θεωρείτε το κάθε έργο που γράφετε ένα είδος ερωτήματος ή ένα είδος απάντησης;
Φοβάμαι πως δεν μπορώ να δώσω απάντηση σ’ αυτό. Ακόμη και η σύνθεση είναι ήδη ένα πρόβλημα στην πραγματικότητα. Είναι τόσο δύσκολο να κάνεις μια ιδέα να γίνει κάτι ζωντανό. Πολλές φορές είναι δύσκολο απλά να βρεις μια καλή ιδέα. Είναι πάντα ένας αγώνας, κάτι πολύ δύσκολο, και το ρίσκο είναι ότι ποτέ δεν θα μείνεις ικανοποιημένος.
Τι σημαίνει να είσαι Ιταλός συνθέτης το 2022;
Να είμαι Ιταλός συνθέτης το 2022; Ειλικρινά θα προτιμούσα να αναρωτηθώ τι σημαίνει να είσαι συνθέτης στις μέρες μας. Τι σημαίνει να είσαι μουσικός, πολίτης, άνθρωπος στις μέρες μας; Η εποχή στην οποία ζούμε είναι εξαιρετικά ασταθής, σε σύγχυση. Όλα αυτά τα ερωτήματα μου ακούγονται πολύ δραματικά…, και δεν έχω απάντηση γι’ αυτά, φοβάμαι. Χρειαζόμαστε νέες ιδέες, ένα νέο όραμα, αλλά πώς και πού θα τα βρούμε, αυτό ακόμη δεν το γνωρίζω. Πρέπει να συνεχίσουμε να τα ψάχνουμε σε κάθε περίπτωση. Απλά προσπαθώ να κάνω ό,τι καλύτερο και να εργάζομαι όσο καλύτερα μπορώ όλη την ώρα. Αυτό είναι όλο που μπορώ να κάνω.
Τι γράφετε αυτή την εποχή;
Γράφω ένα έργο για βιόλα και αφηγητή. Εγώ ο ίδιος έγραψα το κείμενο. Προορίζεται για κοινό παιδιών αλλά και για ενήλικες που παραμένουν παιδιά στην ψυχή. Έχει τίτλο –στα Ιταλικά– Io, Arlecchino. Στα Αγγλικά είναι Me, Harlequin.
⸙⸙⸙
Ενδεικτικά έργα: