Μετάφραση: Ελένη Πετροπούλου
Ποιος είναι ο ρόλος της σύγχρονης μουσικής στη χώρα σας το έτος 2022;
Το έτος 2022 είναι η ώρα της «εξόδου» από τον φόβο που κυρίευσε τον κόσμο σε διάφορους χώρους –και η ίδια η τέχνη και το νόημά της συμβολίζουν τις έννοιες της ομορφιάς και της αγάπης επίσης. Η μουσική είναι επίσης θεραπεία για τους φόβους που συνδέονται με την αποκομμένη και περιορισμένη καθημερινή ζωή. Έτσι, ο ρόλος της σύγχρονης μουσικής στον κόσμο και στη χώρα μου είναι σημαντικός, αν και δεν μπορεί να τον μετρήσει κανείς.
Υπάρχει στην πραγματικότητα κοινό, και για να γίνω πιο συγκεκριμένος, νεανικό κοινό;
Νομίζω ότι δημιουργούνται τα περιβάλλοντα για νεανικό κοινό παρ’ όλο που η σύγχρονη τέχνη δεν εντάσσεται στη μαζική κουλτούρα. Πιστεύω ότι ακόμη και τα παιδιά, όχι μόνο οι νέοι, θα πρέπει να είναι ευαίσθητα στη σύγχρονη μουσική και να διδάσκονται περισσότερα γι’ αυτήν –επειδή είναι φυσικοί αποδέκτες και ,επίσης, θα διαμορφώσουν το μελλοντικό κοινό. Απ’ ό,τι έχω μάθει, οι νέοι εισπράττουν αυτό το είδος της μουσικής πολύ καλά. Σε μεγάλο βαθμό, όλα είναι στα χέρια των γονέων και των σχολείων (αν και όχι πάντα, βέβαια).
Ποιο είναι το επίπεδο της μουσικής παιδείας και των συνθετών στη χώρα σας;
Το μέλλον θα δείξει ποιο είναι το επίπεδο της μουσικής παιδείας και της σύνθεσης. Ωστόσο, μπορεί κανείς να πει με σιγουριά ότι η διδασκαλία του μελλοντικού δημιουργού, η καλλιτεχνική διδασκαλία, είναι ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος. Το μοντέλο Δάσκαλος-Μαθητευόμενος είναι ιδανική μέθοδος σπουδών. Συμβολίζει την ανθρωπιά και τεράστια τιμή. Νομίζω, είμαι βέβαιη, ότι η Πολωνία διαθέτει μαθήματα σύνθεσης υψηλού επιπέδου.
Σε ό,τι αφορά την παιδεία ως σύνολο –έχω πολλές αμφιβολίες που αφορούν τον μικρό αριθμό των δευτεροβάθμιων και πρωτοβάθμιων μουσικών σχολείων– υπάρχουν πάρα πολύ λίγα καλλιτεχνικά σχολεία – αυτό το πρόβλημα βάζει πολλά νέα παιδιά σε δύσκολη θέση γιατί δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους.
Μπορεί ένας συνθέτης να ζήσει γράφοντας μουσική;
Υπάρχει μια εξαιρετικά σημαντική συζήτηση για το νομοσχέδιο περί Επαγγελματία Καλλιτέχνη στη χώρα μου αυτή την περίοδο. Το νομοσχέδιο, για παράδειγμα, αφορά την κοινωνική ασφάλιση των καλλιτεχνών. Επομένως μπορούμε να δούμε ότι υπάρχει ανάγκη για διάλογο. Ένας πολύ μεγάλος αριθμός συνθετών που ζουν από τη σύνθεση κλασικής μουσικής διδάσκουν επίσης σε σχολεία ή ασχολούνται με άλλα επαγγέλματα. Οι καλλιτέχνες διαφέρουν μεταξύ τους, όμως όλοι τους έχουν δικαίωμα ή ακόμη και καθήκον, προς τους εαυτούς τους και την τέχνη για την οποία ρισκάρουν τα πάντα, να ζουν αξιοπρεπώς.
Ποια είναι η θέση της μουσικής παραγωγής της χώρας σας στη διεθνή σκηνή;
Πιστεύω ότι η διεθνής μου συνεισφορά είναι όμοια με τη συνεισφορά της διεθνούς μουσικής παραγωγής που δέχεται η χώρα μου. Οι αναλογίες διατηρούνται.
Ποια είναι η θέση της ηλεκτρονικής μουσικής στη διεθνή σκηνή; Είναι η «κλασική» μουσική του σήμερα;
Το επίπεδο της ηλεκτρονικής μουσικής υπήρξε πολύ υψηλό –βρίσκεται επίσης στο ίδιο επίπεδο με την «κλασική» μουσική. Και στις δύο, η ενορχήστρωση είναι η ίδια στη διαδικασία της δημιουργίας. Ο σπουδαίος Πολωνός συνθέτης Włodzimierz Kotonski υπήρξε ο πρώτος Πολωνός συνθέτης ηλεκτρονικής μουσικής. Τώρα πιστεύω ότι και τα δύο είδη είναι εξίσου σημαντικά και καίρια.
Σας ενδιαφέρει η σύνθεση μουσικής πάνω στην ποίηση;
Φυσικά ναι. Ολοκλήρωσα το Σονέτο μου (πιάνο και σοπράνο ή τενόρο) και έγραψα άλλο ένα πάνω στο έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Επιπλέον σκέπτομαι να δημιουργήσω μουσική για την Ποίηση του Β. Ουγκώ και υπέροχων Πολωνών ποιητών.
Θεωρείτε ότι είναι εύκολο να βρείτε τα σωστά ποιήματα/λιμπρέτα;
Ναι, λοιπόν, λιμπρέτο –νομίζω ότι υπάρχουν σπουδαία λιμπρέτα και είμαι πεπεισμένη ότι υπάρχουν σπουδαίοι σύγχρονοι ποιητές επίσης. Η συνεργασία ανάμεσα σε συνθέτες και συγγραφείς καθώς και οι κοινές τους δημιουργικές δραστηριότητες είναι απαραίτητα.
Ποια άλλη τέχνη θεωρείτε ότι συνδυάζεται πιο εύκολα με τη σύγχρονη μουσική;
Επιπλέον της σύνθεσης ήχων πάνω σε κείμενα, ασχολούμαι επαγγελματικά με την παραγωγή και δημιουργία μουσικής για ταινίες. Προσπαθούσα να κάνω μια ταινία για μουσική –το αντίθετο απ’ αυτό που βλέπουμε στην περίπτωση της κινηματογραφικής μουσικής, για παράδειγμα για το Piano Nocturnes.
Μία από τις Νυκτωδίες μου –το Nocturne of Questions– οπτικοποιήθηκε από έναν σκηνοθέτη από το Παρίσι, τον κ. M. Strelnik. Δημιούργησε μια ταινία πάνω στη μουσική μου ουσιαστικά. Η άλλη μου μουσική για εκκλησιαστικό όργανο σκηνοθετήθηκε από τον σκηνοθέτη κ. M. Bradke από το Wrocław.
Για να επανέλθουμε στη μουσική για ταινίες, αυτό αποτελεί ένα επαγγελματικό και τεράστιο κομμάτι της ζωής μου ως δημιουργού. Πραγματικά απολαμβάνω να δουλεύω ομαδικά μετά από μέρες ολόκληρες σιωπής στον χώρο εργασίας μου. Η παραγωγή ταινιών απαιτεί μια κάπως διαφορετική ζωή, ωστόσο ακόμη παραμένω στο ίδιο επάγγελμα, αυτό του συνθέτη.
Στην παραγωγή ταινιών, μερικές φορές είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί η σύγχρονη μουσική για την εικόνα της ταινίας και η σύγχρονη μουσική μπορεί κάποιες φορές να χρησιμοποιηθεί σε μοντέρνες ταινίες ντοκιμαντέρ επίσης, αν συμφωνεί ο εντολέας.
Χρησιμοποίησα τη σύγχρονη μουσική επίσης σε ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα για λογοτεχνικές ειδήσεις –έχω πολύ καλές αναμνήσεις απ’ αυτόν τον κύκλο εκπομπών.
Ποιοι συνθέτες ή άλλες σημαντικές προσωπικότητες σας έχουν επηρεάσει;
Ο δάσκαλός μου της σύνθεσης από την περίοδο που πέρασα στη Βαρσοβία –τον οποίο ανέφερα όταν μιλούσα για την ηλεκτρονική μουσική, ο καθηγητής Włodzimierz Kotonski – τον συναντούσα στα μαθήματα σύνθεσης στην οδό Okolska στη Βαρσοβία. Πάντα θα εμπνέομαι, όχι μόνο μουσικά αλλά και για τις ανθρωπιστικές του αξίες, από τον Wojciech Kilar. Ο Bogusław Schaeffer –Πολωνός συνθέτης τη μέθοδο διδασκαλίας του οποίου έμαθα κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη σύνθεση– ο οποίος έζησε και εργάστηκε στο Σάλτσμπουργκ, υπήρξε επίσης ένας σπουδαίος και επιδραστικός δραματουργός.
Για ποιο όργανο/συνδυασμό οργάνων προτιμάτε να γράφετε;
Πρόσφατα απόλαυσα τον συνδυασμό πιάνου με φωνή σοπράνο και εκκλησιαστικό όργανο με φωνές. Οι προτιμήσεις μου ποικίλουν και είναι πολύ διαφορετικές. Μερικές φορές σκέπτομαι πρώτα μια μελωδία, άλλες φορές περισσότερο έναν ρυθμό και μετά καταφέρνω να δημιουργήσω μια διαφορετική σύνθεση που εξαρτάται από τα στοιχεία της μελωδίας. Αγαπώ το πιάνο με όλα τα άλλα όργανα, εκτιμώ στ’ αλήθεια την τρομπέτα και το ντουντούκ –μου αρέσει να συνδυάζω κλασικές, ρομαντικές μελωδίες με αντικρουόμενους ήχους επίσης.
Πώς ανταποκρίνεται συνήθως το κοινό στη μουσική σας;
Δεν κάνω πάντα ερωτήσεις· συνήθως δεν διαβάζω τα πάντα –ωστόσο από τη γυναικεία μου πλευρά– θέλω να ‘αρέσω’ με κάποιον τρόπο. Αυτό είναι αδυναμία και δύναμη. Οι απόψεις πρέπει να είναι διαφορετικές, καθώς κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και το ζήτημα της ουσίας της κριτικής και των διαλέξεων είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα για συγγραφείς, μουσικολόγους και εξωτερικούς συνεργάτες. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να ακολουθείς τον δικό σου δρόμο –τον πιο απαιτητικό, αλλά επίσης να σκέφτεσαι τους ακροατές χωρίς ποτέ να ξεχνάς τις βαθύτερες δημιουργικές σου επιθυμίες.
Θεωρείτε το κάθε έργο που γράφετε ένα είδος ερωτήματος ή ένα είδος απάντησης;
Κυρίως η αφήγηση μιας ιστορίας, ή ένας εσωτερικός μονόλογος είναι συχνά ερωτήματα – ναι, μάλλον, πολλά ερωτήματα… Η τρίτη μου Νυκτωδία, το Nocturne of questions, είναι πάνω σ’ αυτό το θέμα –αν και ο τίτλος ήδη υποδηλώνει και προβλέπει την απάντηση σχετικά με το θέμα του Έργου.
Τα ερωτήματα και οι απαντήσεις είναι ήδη κάποιο είδος παραδείγματος και προγραμματισμού, όμως το αν όλοι θα βρουν και θα καταλάβουν τα ερωτήματα που έθεσα στη μουσική μου, αυτό δεν το γνωρίζω –ίσως ο ακροατής ή ο μουσικός θα βρει κάτι τελείως διαφορετικό εκεί, ακριβώς όπως και ο σκηνοθέτης που δημιούργησε την ταινία για τη μουσική μου.
Τι σημαίνει να είσαι Πολωνή συνθέτης το 2022;
Το να είσαι Πολωνή συνθέτης σημαίνει να είσαι δέντρο και φύλλο ταυτόχρονα – ανά πάσα στιγμή μπορεί να σε παρασύρει ο άνεμος (ο άνεμος των youtubers, η έλλειψη δύναμης για την καθημερινή ζωή, ο άνεμος της πιο συνηθισμένης πραγματικότητας) και να είσαι ένα όμορφο, δυνατό δέντρο με βαθιές ρίζες, προσφέροντας τον εαυτό σου και άλλους στους άλλους.
Τι γράφετε αυτήν την περίοδο;
Γράφω το Vocal Fantasies για εκκλησιαστικό όργανο και ολοκληρώνω ένα άλλο Σονέτο για πιάνο και φωνή μέτζο, ενώ παράλληλα, ετοιμάζομαι να εργαστώ πάνω στη μουσική για μια ταινία.
⸙⸙⸙
Ενδεικτικά έργα:
https://www.youtube.com/channel/UC-hmYwX8V6zMV9o9paidPxg/videos