Ο Κώστας Βασιλείου κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην Κυπριακή Γραμματεία ως λογοτέχνης, στην Κυπριακή Εκπαίδευση ως εξαιρετικός εκπαιδευτικός και στην κυπριακή κοινωνία ως ενεργός πολίτης.
Αυτές οι ιδιότητές του συνθέτουν το προσωπικό του όραμα που δεν είναι άλλο από το να προσφέρει στον συνάνθρωπό του αφοπλιστικά αληθινή αγάπη, γνήσια φιλία και ανεκτίμητη γνώση. Με ανιδιοτέλεια, ενσυναίσθηση και πραγματική εσωτερική ανάγκη. Αυτή την εσωτερική ανάγκη τη μετέτρεψε σε χρέος καθημερινό και τη διοχέτευσε στην πνευματική δημιουργία του. Έργο πολύμοχθο, εναργές και σύνθετο που αποκαλύπτει ειλικρίνεια, αυθεντικότητα, βαθύ στοχασμό και ιαματικές επιτομές της παράδοσής μας.
Η φωνή του Βασιλείου, απλή και ανεπιτήδευτη, είναι ευδιάκριτη σε κάθε είδος γραφής που επιλέγει για να καταθέσει τα δικά του αισθητικά απεικάσματα, να εκφράσει την υπαρξιακή αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου και να μοιραστεί μαζί του τις ανησυχίες του, τις συγκινήσεις του και τα συναισθήματά του. Αυτή η διαδικασία και ο τρόπος σκέψης και αντίδρασης που εκπηγάζει μέσα από το πεδίο των δικών του θραυσμάτων, των εμπειριών του και των βιωμάτων που πυρακτώνουν τη συνείδηση, μέσα από την οποία ξεπηδά η καυτή λάβα του λόγου, επιτακτικά, προκλητικά, δραματικά και ελεγειακά.
Την πνευματική ευφορία του και την ψυχική του δύναμη την αντλεί από τη γη του. Με απλότητα και σύνεση αναστοχάζεται. Με εμπνευσμένο χιούμορ ανασυνθέτει τους μύθους, αναζητά στηρίγματα σε θέσφατα του Ιστορικού Παρελθόντος και ιχνηλατεί μια άλλη προσέγγιση της πραγματικότητας.
Μπορεί να ομοιάζει με πληβείο στην όψη και την καταγωγή, είναι όμως πατρίκιος στο πνεύμα και στην οξύνοια της σκέψης.
Ο ίδιος αποκαλεί τον εαυτό του ρεσπέρη της γης του. Μια σπάνια σύνδεση με τον τόπο του, με τα δέντρα του, με την πέτρα και το χώμα.
Εγώ, προεκτείνοντας αυτή την ιδιότητά του, θα τον χαρακτηρίσω ρεσπέρη της ποίησης. Σπέρνει σπόρους και φυτρώνουν στίχοι.
Στίχοι που τους φροντίζει με στοργή, αγάπη και προπάντων με σεβασμό.
Είναι η ποιητική του δημιουργία, όπως και η καλλιέργεια της γης του, έγνοια του ως συστατικό της ίδιας της ύπαρξής του. Η βαθύτερη συνείδησή του αποτυπώνεται με αλήθεια, πάθος, ειλικρίνεια και ελεύθερη έκφραση.
Οι στίχοι του στάζουν ιστορία. Μυρίζουν γιασεμί και λεμονανθό, πεύκο και θυμάρι.
Οι λέξεις του ηχούν σαν θρόισμα φύλλων, ψίθυρο ανάμεσα στις λεπτές νοητικές πτυχώσεις μιας άδολης ψυχής. Με τη συνοδεία της λύρας γίνονται σφραγίδα τελετουργική. Η βαθμιαία ανάταση νοηματικών αντιλήψεων, μέσω της εθνικής υπερηφάνειας, αξιοπρέπειας και μεγαλοφροσύνης σκοπό έχουν την ψυχική κάθαρση, την ενάργεια της συνείδησης και την εξιλέωση από τα τεράστια λάθη του παρελθόντος.
Mέσω μιας εν εγρηγόρσει μνήμης μεταποιεί την καθημερινή πραγματικότητα σε μια προσωπική μυθολογία, με μεταφυσικές προεκτάσεις που περικλείουν έναν κόσμο συναισθηματικά άρρηκτο με τα στοιχεία της φύσης, την ελευθερία της έκφρασης και τους οραματισμούς αυτών που πιστεύουν στα έργα της ψυχής.
Έτσι θα μιλήσει ο ποιητής:
Οι πύλες έσπασαν και ποιο δρόμο θα πάρετε να φύγετε;
Kαθώς θα τρέχετε θ’ αδειάζετε τους κόρφους σας
Από τ’ αργύρια και τα χρυσαφικά σας για να ξαλαφρώσετε
Και δε θα σκύβει ούτε ένας να τα πάρει
Μήτε εχθρός μήτε μωρός μήτε ζητιάνος
Μήτε εγώ ο Άνεμος που θα σας κυνηγώ από πάνω
Επειδή τ’ αργύρια και τα χρυσαφικά ήταν η αιτία των κριμάτων σας
Η βρώμικη σάρκα και το σάπιο κόκκαλο
Οι πέτρες που πάνω τους σκοντάψατε
Και τα χρυσαφικά δεν τρώγονται
Και τ’ αργύρια δεν πίνονται
Μήτε μπορούν να εξαγοράσουν τη ζωή και την ψυχή
Κανένα έλεος, μήτε ψωμί μήτε νεράκι
Αίμα μονάχα και θανατικό
Και πίκρα και φαρμάκι
Στην ποίηση του Κώστα Βασιλείου ο χώρος και ο χρόνος αποτελούν οργανικό και αδιάσπαστο σύνολο που διοχετεύει στους στίχους βιώματα, συμβάντα, στιγμές, μορφές, συγκινήσεις, εικόνες και επιθυμίες με μια συναισθηματική φόρτιση διατυπωμένη με αληθινό λόγο και ακέραιο ήθος.
Δύο είναι τα χαρακτηριστικά στοιχεία που συνθέτουν την έμπνευση και την εκφορά του λόγου του. Το πάθος και ο πόθος. Το πάθος για την αλήθεια, το δίκαιο και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Ιδιαίτερα μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974, αυτό το πάθος έγινε πιο ζωηρό, απλώθηκε στον χώρο και τον χρόνο, έγινε σφοδρό και μεγαλήγορο, ιερή παραφορά, ένα ορμητικό ποτάμι που θέλει να παρασύρει το άνομο και το άδικο και να επιφέρει την κάθαρση, την ψυχική ηρεμία και την αποκατάσταση της φυσικής νομοτέλειας της ανθρώπινης ύπαρξης.
Ο πόθος του εκφράζεται με εικόνες παρμένες από την ίδια τη ζωή, ενίοτε ρεαλιστικές, τρυφερές, τραγικές και ολοζώντανες που εκπηγάζουν από την ανθρώπινη πράξη και την ιστορική μας μοίρα. Πόθος ανεξάντλητος που ζητάει να αφυπνιστούν συναισθήματα, να επικρατήσει το οντολογικό δέος και να λειτουργήσει το θαύμα.
Δεν παραλείπει να εκφράσει τις ανησυχίες του:
Το Ποιημα
Δεν ειναι για την ελεφαντινη
Ευαισθησια σας.
Ετσι που εκπορνευετε την ποιηση στην αγορα των ιδεων
Ετσι που την εξευτελιζετε αναλογα με τις πολιτικες σας
πεποιθησεις
Ετσι που την ευνουχιζετε
Προσεξετε
Αν τολμησετε να το βραβευσετε
Μα την τιμη μου
Θα σας υποβαλω μηνυση.
Επίσης θα μας προειδοποιήσει για τους επερχόμενους κινδύνους που απειλούν τον τόπο μας.
Κοιταζοντας τη μαχη απο ενα μυλο
Δεν ειναι αρκετο να ’μαστε αριστοι
Ποιητες της φωτιας και του πληθους
Πρεπει να γινουμε και αριστοι
Πολεμιστες, σαν τον Αισχυλο
Που πολεμησε στο Μαραθωνα.
Δε γινεται, τους φωναξε
Μεσ’ απο την καρδια της μαχης
Η Ριμαχονα – πρεπει να διαλεξετε
Για ποιητες για στρατιωτες, αν αμφιβαλλετε
Ρωτατε το Διονυσιο Σολωμο και το Ρηγα Φεραιο
Ρωτατε το Δωρο Λοϊζου και τον Παυλο Τελωνη
Που κατι ξερουν για το μεγα διλημμα.
Ένας οραματικός πόθος να επιστρέψουμε στον κόσμο της παράδοσης, των παιδικών μας χρόνων και της αθωότητας κατακλύζει την ψυχή του και τις σταθερές αξίες της ηθικής αντίληψής του για τον άνθρωπο.
Με απέριττη λιτότητα, ο Κώστας Βασιλείου, μεταστοιχειώνει ένα σπάνιο ήθος ζωής σε ένα σύστημα κοινωνικής αλληλεγγύης, προβάλλει την αρχαϊκή αξιοπρέπεια, επαινεί τη μεγαλοπρέπεια της ελληνικής ψυχής. Εγείρει την αγωνία των νέων, συντάσσεται μαζί τους, γίνεται συνοδοιπόρος για να δώσει υπόσταση στα όνειρά και τις προσδοκίες τους.
Ο λόγος του πάντοτε «εν διεγέρσει», εκπλήττει με τολμηρές και ανοίκειες φράσεις, με τον αυτοσαρκασμό και τη λεπτή ειρωνεία. Λόγος ανθρωποκεντρικός, σηματοδοτεί το εύρος της λογοτεχνικής του κατάρτισης και εμβέλειας με απαρχή την ιστορία του τόπου του, τα φιλοσοφικά κείμενα των μεγάλων πνευματικών ταγών του έθνους μας, τα σύμβολα που καθόρισαν τη διάρκεια της παρουσίας μας και επικύρωσαν την ύπαρξή μας.
Μεγάλος σύμμαχος και καθοδηγητής του η γλώσσα. Είτε αυτή αποτυπώνεται ως κοινή πανελλήνια γλώσσα είτε ως κυπριακή διάλεκτος. Δεν αφήνει να φυλλοροεί η τοπολαλιά μας γιατί πιστεύει ότι είναι το μέσο που εκφράζει την ψυχή μας.
Εψες εθωρουν ορωμαν πως ημουν σ’ εναν μνημαν
τζι εριβκες μου τρανταφυλλα τζι ελαλες ημουν κριμαν.
Να κοψω εναν τρανταφυλλον που τον δικον σου κλωνον
με τζιεινην την αναπαην δκιαβαιννω εναν γρονον.
Λαλω της κορη κοψε μου εναν τρανταφυλλον σου
λαλει μου αν εισαι περκαλλος κοψε το μανιχος σου.
Λαλω της ποσα τα διας τα τριανταφυλλα σου
λαλει μου με το γαιμαν σου τζιαι με τα κοκκαλα σου.
Σαραντα πηχες εσγαψα κατω που τα κλωνια σου
να δω ωσπου φταννει η ριζα σου τζιαι τα γεννητικα σου.
Η κοινή νεοελληνική εκφράζει την ταυτότητά μας που ο Κώστας Βασιλείου τη θεωρεί θεμελιακό και υψηλό προνόμιο, αλλά και εχέγγυο για την ύπαρξή μας ως έθνος, ως αιωνόβια διαδρομή στους δύσκολους καιρούς που βιώνει η ανθρωπότητα και ως ακατάλυτη πηγή πολιτισμού.
Ο Κώστας Βασιλείου κατάφερε να δημιουργήσει το δικό του προσωπικό ύφος, τον ξεχωριστό τρόπο έκφρασης και τη δική του διαλεκτική με την οποία καθορίζει τις θέσεις του, την εγχάραξη μιας κειμενικής μνήμης και την κοσμολογική θεώρηση των γεγονότων που υποστασιοποιούν και σωματοποιούν τις στοιχειώδεις ανάγκες της ψυχής, που δεν είναι άλλες από την ελευθερία του νου, τη δημοκρατική συμπεριφορά, την καταδίκη της βίας και την εξορία των λοιμών του πνεύματος.
Πρόθεσή του η εναργέστερη οπτική των πραγμάτων, η λειτουργία του ανταποδοτικού δικαίου, η πλήρωση του ψυχικού κενού, η επικράτηση του φωτός και η συνειδητοποίηση της αέναης αναζήτησης της αλήθειας.
Ο Βασιλείου με το έργο του, είτε αυτό είναι ποιητικό είτε είναι πεζογραφικό, εκφράζει σε μεγάλο βαθμό την τραυματική σχέση του με την πατρίδα του, τη συμπόνοιά του για τους συμπατριώτες του, την ιδιαίτερη σχέση του με την παράδοση, την αγάπη του για τον τόπο του, την απομάκρυνση της λήθης από τις πρόστυχες συναλλαγές και την αδιαφορία των νεοφανών συγκαλύψεων του εθνικού μας προβλήματος.
Η ενίοτε αλληγορική του φωνή, στόχο έχει να γίνει νυστέρι που ανοίγει το απόστημα που συσσωρεύτηκε από τα λάθη του παρελθόντος και ανάχωμα μιας αυταπάτης που οι επιτήδειοι καλλιεργούν τεχνηέντως για να αποπροσανατολίσουν τις συνειδήσεις.
Γράφει ο ποιητής:
Με την καρδια – με το αιμα της καρδιας
γραφει ο ποιητης τους στιχους του
Με την καρδια – με το αιμα της καρδιας
σωζει ο αντρας την τιμη του
Με την καρδια – με το αιμα της καρδιας
σμιγει ο πιστος με το θεο του
Μην πεις ποτε σου στην καρδια σταματα ως εδω
Εδω το επιτρεπτο, εκει το ανεπιτρεπτο – ποτε
Δε θα σου πει ποτε η καρδια μην προχωρησεις ως εκει
Η ιδιότυπη διακειμενικότητα που χαρακτηρίζει τα έργα του είναι βασισμένη σε εκρήξεις ποιητικότητας, ριζοσπαστικής προσωπικής θέσης, απόσταγμα ψυχικής δύναμης, στοχαστικής αντίληψης και πνευματικής επάρκειας.
Το όλο έργο του εκφράζεται με τολμηρές απόψεις, ανυποχώρητο θάρρος και πλούσιες βιωματικές εμπειρίες. Ως πνευματικός άνθρωπος έχει συναίσθηση του βάρους της ευθύνης που επωμίζεται και καθιστά τον εαυτό του συνυπεύθυνο σε καταστάσεις που απειλούν τόσο την εθνική συνείδηση όσο και τις σταθερές αξίες της παράδοσής μας.
Ο Κώστας Βασιλείου, ένας ξεχωριστός πνευματικός ταγός του τόπου μας, σκέφτεται και γράφει προς όφελος όλων μας.
⸙⸙⸙
[Οι στίχοι του Κώστα Βασιλείου είναι σε ατονικό σύστημα κατ’ επιλογή του ίδιου του ποιητή.]
