Ποιος είναι ο ρόλος της σύγχρονης μουσικής στην Ελλάδα του 2022;
Θεωρώ πως η σύγχρονη μουσική στην Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη σε έναν ρόλο προγραμματικό και συνοδευτικό σε άλλες τέχνες. Δεν μπορεί να αποκτήσει το κοινό που της αξίζει ως μια πρωτοπόρα παρουσία, διότι επί της ουσίας δεν υφίσταται αυθύπαρκτα ως οντότητα γιατί δεν έχει εκπαιδευμένο κοινό να την ακολουθήσει. Έτσι, η επαφή του κοινού με τη λόγια μουσική είναι έμμεση ως μουσική επένδυση ταινιών, θεατρικών και χορευτικών δρώμενων κ.λπ.
Υπάρχει κοινό και ειδικά νεανικό κοινό;
Δεν θεωρώ πως η σύγχρονη μουσική δημιουργία έχει καταφέρει να αφουγκραστεί τον παλμό των νέων και αντίστροφα. Είναι θέμα παιδείας και καλλιέργειας των νέων πρωτίστως να προσεγγίσουν το διαφορετικό. Όσο η μουσική στα σχολεία παραμένει μονόωρο μάθημα, δεν νομίζω ότι μπορούμε να μιλάμε για νέο μουσικό κοινό… Το μουσικό κοινό γενικότερα χωρίζεται στο ευρύτερο ρεύμα που ακολουθεί την εμπορική γραμμή του καλλιτεχνικού χώρου και σε ένα πολύ μικρό κοινό ακαδημαϊκής προσέγγισης που προσπαθεί να ακούσει… Το έλλειμμα στη μουσική παιδεία αποτελεί μοναχικό και προσωπικό πρόταγμα για τον μορφωμένο ακροατή.
Ποιο είναι το επίπεδο της μουσικής παιδείας και των Ελλήνων συνθετών στη χώρα μας;
Από τους συνθέτες στην Ελλάδα δεν λείπει η γνώση, έχουμε καλούς «τεχνίτες» στο είδος, λείπει όμως η πρώτη εκείνη ύλη που θα δημιουργήσει και σε αυτή την εποχή, όπως έχει συμβεί στην ιστορία σε τόσες περιπτώσεις στο παρελθόν, ένα νέο μουσικό ρεύμα με ταυτότητα και σαφές αίτημα. Είναι σαν να έχουμε τα ξύλα, αλλά να λείπει η σπίθα που θα ανάψει την δημιουργική φλόγα…
Μπορεί κάποιος συνθέτης να ζήσει μόνο από τη σύνθεση μουσικής;
Θεωρώ πως μπορεί, αρκεί να έχει ήδη εξασφαλισμένα για ένα μεγάλο διάστημα τα προς το ζην και να μην έχει τρέχουσες υποχρεώσεις. Η ενασχόληση με τη σύνθεση αποτελεί μια επένδυση ανθρώπινου κεφαλαίου στον απόλυτο βαθμό. Δεν γίνεται να πρέπει να κάνεις βιοπορισμό και ταυτόχρονα να κάνεις και καριέρα συνθέτη. Η σύνθεση είναι δουλειά πολύ απαιτητική και θέλει αφοσίωση και αποκλειστικότητα.
Ποια η θέση της ελληνικής μουσικής δημιουργίας στη διεθνή σκηνή;
Σίγουρα υπάρχουν ονόματα Ελλήνων συνθετών στο διεθνές μουσικό στερέωμα, των οποίων η συνθετική δράση είναι αναγνωρισμένη. Δεν πιστεύω όμως ότι υπάρχουν σήμερα ανάλογες μορφές που μπορούν επάξια να εκπροσωπούν την Ελλάδα στο εξωτερικό, όπως αυτές του Ξενάκη ή του Χρήστου.
Ποια η θέση της ηλεκτρονικής μουσικής στο διεθνές μουσικό προσκήνιο;
Θεωρώ πως η ηλεκτρονική μουσική κρύβει μια ευλογία και μια παγίδα. Αν τα ηλεκτρονικά μέσα αντιμετωπιστούν ως ένα νέο μουσικό όργανο και άρα ως ένα ακόμα μέσο μουσικής δημιουργίας, ο συνθέτης αποκτά μια μεγάλη γκάμα ηχοχρωματικών και μορφοπλαστικών όπλων στην δημιουργική του «φαρέτρα». Αν όμως η χρήση των ηλεκτρονικών αποτελέσει αυτοσκοπό, τότε χάνεται κάθε επαφή με τη μουσική σύνθεση και η μουσική τεχνολογία παύει να την υπηρετεί.
Είναι η ηλεκτρονική μουσική η σημερινή «κλασική μουσική»;
Ο όρος «κλασική μουσική» ως η εκάστοτε «σοβαρή» λόγια μουσική κάθε εποχής που φέρει και το βάρος των νέων μουσικών προτάσεων και της μουσικής πρωτοπορίας σίγουρα περιλαμβάνει και ένα μεγάλο μέρος της ηλεκτρονικής μουσικής. Παρ’ όλα αυτά θεωρώ πως η ηλεκτρονική μουσική παρέχει δυνατότητες και όχι λύσεις στη σύγχρονη μουσική δημιουργία.
Σας ενδιαφέρει η μελοποίηση ποίησης;
Ο λόγος αποτελεί ταυτόχρονα μια δεξαμενή ηχητικών συμβάντων και νοηματικών αλυσίδων, γεγονός που τον καθιστά εξαιρετική πηγή μουσικού πλούτου για τον συνθέτη. Η ποίηση πάντα μου έδινε ιδέες και την αναζητώ ως έναν παράγοντα προγραμματικής διάστασης στη μουσική μου.
Είναι εύκολο να βρίσκετε ποιήματα/λιμπρέτα για μελοποίηση;
Συνήθως και κατά περίπτωση τα κείμενα/ποιήματα δίνονται από κάποια ανάθεση ή με αφορμή ίσως πάλι κάποια συγκεκριμένη θεματική. Γενικά είναι για μένα εύκολο να σταχυολογώ ή να παίρνω αυτούσια αποσπάσματα κειμένων ως αφορμές για τη σύνθεση. Ο λόγος αποδομείται διασπώμενος στα ηχητικά γρανάζια έχοντας επιτελέσει τον ρόλο του που δεν είναι άλλος από το να «διαποτίσει» ηχοποιητικά το έργο.
Με ποια άλλη τέχνη θεωρείτε πως συνδυάζεται καλύτερα η σύγχρονη μουσική;
Θεωρώ πως η σωματοποίηση του ήχου μέσα από το μουσικό θέατρο είναι η πιο άμεση απόρροια της σύγχρονης μουσικής δημιουργίας. Δεν είναι άλλωστε τυχαία και η δημιουργία του είδους αυτού ως αυθύπαρκτης καλλιτεχνικής οντότητας.
Ποιοι συνθέτες ή άλλες σημαντικές προσωπικότητες σας έχουν επηρεάσει;
Οι Stravinsky, Ξενάκης, Χρήστου, Varese, Ligeti, Stockhausen, Berio, Cage, Lutoslawski, Parmegiani, Bayle και, Saariaho.
Για ποια όργανα/συνδυασμούς οργάνων προτιμάτε να γράφετε;
Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα να επεκτείνω ηχοχρωματικά τον μη αρμονικό ήχο των οργάνων μέσω της χρήσης ηλεκτρονικών μέσων. Αυτό ήταν και το αντικείμενο του διδακτορικού που εκπόνησα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο.
Πώς ανταποκρίνεται το κοινό στη μουσική σας;
Το κοινό όπως προανέφερα είναι ετερόκλητο στην Ελλάδα. Στο εξωτερικό πιο συχνά τα σχόλια των ανθρώπων που σε προσεγγίζουν μετά την ακρόαση ενός έργου στοχεύουν και στην άντληση μορφοπλαστικών πληροφοριών για τη μουσική σου, στην Ελλάδα συνήθως εστιάζουν στην γενικότερη αίσθηση που άφησε το έργο σου.
Θεωρείτε κάθε σας έργο μιαν ερώτηση ή μιαν απάντηση;
Θα έλεγα πως κάθε έργο διατυπώνει ένα ερώτημα, καθώς μέσα από την έκθεση μιας ηχητικής εικόνας δημιουργούνται αναμονές. Είτε το έργο οδηγείται σε μιαν απάντηση ως λύση, είτε σε μια νέα ερώτηση. Πολλές φορές ένα έργο δημιουργεί και περισσότερα από ένα αιτήματα προς λύση. Συχνά τα αναπάντητα αυτά ερωτήματα παραμένουν ως ιδέες στο μυαλό του συνθέτη και αποτελούν πνευματική τροφή για το επόμενο έργο. Έτσι θεωρώ πως φτιάχνεται μεταξύ άλλων και η προσωπικότητα ενός συνθέτη, το προσωπικό του στυλ.
Τι σημαίνει να είναι κανείς Έλληνας/Ελληνίδα συνθέτης/τρια το 2022;
Η μουσική σύνθεση είναι καταρχήν μια πολύ προσωπική υπόθεση. Ξεκινά από μια έμφυτη τάση να κατασκευάσεις διαδοχές ηχητικών γεγονότων και εικόνων που συγκροτούν μεγαλύτερα ηχητικά παζλ και δημιουργούν ένα δικό σου παράλληλο ηχητικό σύμπαν. Θεωρώ πως κάθε συνθέτη τον ακολουθεί το δικό του ηχητικό σύμπαν. Την Ελλάδα του 2022 μια τέτοια συνθήκη την αφήνει ανέπαφη λόγω παιδείας, τρόπου ζωής και πολλών κοινωνικών καθηλώσεων.
Τι γράφετε αυτήν την περίοδο;
Αυτόν τον καιρό διασκευάζω την ακουσματική εκδοχή ενός έργου μου βασισμένο σε ποίηση του T.S. Elliot που παρουσίασα στην Κέρκυρα τον περασμένο Ιούνη για φωνή μαντολίνο και ηλεκτρονικά στο φεστιβάλ «Ακούσματα», ως μέρος των επετειακών εκδηλώσεων για τα 30 χρόνια από την ίδρυση του μουσικού τμήματος του Ιονίου Πανεπιστημίου (Μαντολίνο: Μαρία Στέλιου, Φωνητικά: Ευαγγελία Τσιάρα).
⸙⸙⸙
Ενδεικτικά έργα: