Ποιος είναι ο ρόλος της σύγχρονης μουσικής στην Ελλάδα του 2022;
Θα ήθελα να πω δύο λόγια σαν μια μικρή εισαγωγή στην απάντησή μου, δύο λόγια ίσως γνωστά και αυτονόητα εύχομαι. Η μουσική είναι η πιο διαδεδομένη «λαϊκή» τέχνη, η οποία και συνόδευε όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες σε όλους τους πολιτισμούς από την αρχαιότητα. Επίσης θα έλεγα ότι έχει την ίδια ηλικία και ίσως είναι και πιο πρώιμη από την ίδια τη γλώσσα, την ομιλία. Ερχόμενοι στους νεώτερους χρόνους που η μουσική πλέον μπορούσε να εγγραφεί και αναπαραχθεί, έγινε κτήμα για όλους και για όλες τις ώρες. Πλησιάζοντας ακόμη περισσότερο προς τις μέρες μας, η μουσική ακούγεται σχεδόν όλη την ημέρα παντού, σε καταστήματα, μέσα μεταφοράς, μέσα επικοινωνίας. Αυτή η πληθώρα, ο πληθωρισμός θα έλεγα, δυστυχώς την έκανε να χάσει τη μοναδικότητά της, τον σημαίνοντα ρόλο που είχε για τον κάθε άνθρωπο. Φαίνεται έτσι να χάνει για μεγάλο αριθμό ανθρώπων την αξία που πάντα είχε. Και δυστυχώς φτάσαμε στο σημείο, στο οποίο ποτέ δεν πίστευα ότι θα φτάναμε, νέοι άνθρωποι να μην ακούνε μουσική, να μην έχουν σπίτι τους κανένα μέσο να ακούσουν μουσική και να μη γνωρίζουν κανέναν συνθέτη, ακόμη και συγκρότημα οποιασδήποτε μουσικής. Μπορεί να ακούγεται σε κάποιους, όπως και σε μένα αδιανόητο και απίστευτο, αλλά είναι αλήθεια.
Μετά από τη μεγάλη αυτή εισαγωγή, η οποία σχετίζεται με την ερώτηση, ας έρθω σε αυτήν. Η σύγχρονη, ας την πούμε όπως συνηθίζεται να λέγεται «λόγια» μουσική, έχει έναν όχι μεγάλο αριθμό ανθρώπων που την ακολουθεί και ενημερώνεται για τις εξελίξεις της. Αυτό συμβαίνει στη χώρα μας, αλλά το ίδιο συμβαίνει σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη αλλά και στα κράτη της αμερικάνικης ηπείρου. Το έχω διαπιστώσει ο ίδιος γιατί έχω βρεθεί και συμμετάσχει σε κεντρικά φεστιβάλ σε πολλές χώρες και το κοινό και εκεί αριθμούσε τον ίδιο αριθμό ανθρώπων όπως και στη χώρα μας. Οπότε ο ρόλος αυτής της μουσικής σκηνής είναι βεβαίως απαραίτητος, αλλά δεν είναι αυτός που απασχολεί το ευρύ μουσικό κοινό καθώς και τους κεντρικά δημόσιους ή κρατικούς φορείς. Νομίζω για όσους είναι μέσα σε αυτόν τον μουσικό κόσμο είναι πλέον κάτι το αυτονόητο. Οι θετικές όμως εκπλήξεις περί του αντιθέτου είναι πάντα ευπρόσδεκτες.
Υπάρχει κοινό και ειδικά νεανικό κοινό;
Το κοινό στην πλειονότητά του είναι νεανικό, οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας είναι οι πραγματικά φιλόμουσοι, θα έλεγα χρόνιοι φιλόμουσοι που τους ενδιαφέρει η μουσική πραγματικότητα της κάθε εποχής. Ανάμεσα στο κοινό κάποιες φορές, δυστυχώς όχι πολλές, βρίσκονται και οι σπουδαστές μουσικής, σπουδαστές οργάνων και θεωρητικών.
Ποιο είναι το επίπεδο της μουσικής παιδείας και των Ελλήνων συνθετών στην χώρα μας;
Σε αυτή την ερώτηση θα δούμε κάποιες πλευρές από τα ελληνικά παράλογα που ζούμε και μεγαλώνουμε με αυτά. Θα ξεκινούσα λέγοντας ότι δυστυχώς η μουσική δεν είναι μέρος της ελληνικής σχολικής παιδείας, δεν αφορά φυσικά όσο θα έπρεπε το Υπουργείο Παιδείας και την ελληνική πολιτεία. Το παράδοξο είναι ότι σε αυτόν εδώ τον τόπο, η μουσική υπήρξε στους αρχαίους χρόνους το απαραίτητο εφόδιο για την πνευματική και όχι μόνο ανάπτυξη των παίδων. Οπότε θα έπρεπε να ήμασταν παγκόσμιο παράδειγμα και υπόδειγμα μουσικής παιδείας. Να προσθέσω ακόμη εδώ τις χιλιάδες εργασίες και άρθρα για τον ρόλο που παίζει η μουσική στην ανάπτυξη των παιδιών τόσο την πνευματική-εγκεφαλική όσο ακόμη και τη σωματική.
Το δεύτερο παράδοξο, ας πούμε, είναι το επίπεδο των συνθετών και των μουσικών στη χώρα μας. Με βάση τα προηγούμενα θα έπρεπε να είναι χαμηλό ή και σχεδόν ανύπαρκτο. Κι όμως, είναι εξαιρετικά υψηλό και φυσικά απίστευτα πολυάριθμο σε σχέση με τις παλαιότερες γενιές. Αυτό ερμηνεύεται με το γεγονός ότι πάρα πολλοί νέοι άνθρωποι έχουν βγει εκτός Ελλάδας για τις σπουδές τους και έχουν επιστρέψει, οπότε και οι ίδιοι αλλά και οι μαθητές τους έχουν μια εκπαίδευση υψηλού επιπέδου αλλά και όσοι έχουν μείνει, σπουδάσει και εργαστεί στη χώρα μας αφοσιώνονται και εντρυφούν στο αντικείμενό τους και τους ενδιαφέρει πολύ το επίπεδο των μαθητών τους. Βέβαια, να μην ξεχνάμε τον ρόλο που παίζει στο θέμα αυτό το διαδίκτυο που είναι κάτι το μαγικό. Τόσο για τους μαθητές όσο και για τους δασκάλους.
Μπορεί κάποιος συνθέτης να ζήσει μόνο από τη σύνθεση μουσικής;
Εδώ η απάντηση είναι μονολεκτική, όχι! Είναι φυσικά κάτι που είναι και ιστορικά συμβαίνον. Είναι ελάχιστοι οι συνθέτες μέσα στους αιώνες που μπορούσαν να βγάζουν τα χρήματα σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους από τη μουσική που γεννούσαν. Όλοι ζούσαν από τα μαθήματα που προσέφεραν. Οι συνθέτες που ζουν μόνο από τη μουσική που γράφουν, ονομάζονται αγγλιστί «freelancers» και είναι ζηλευτοί από όλους. Να μην ξεχάσω εδώ να προσθέσω ότι ένα έσοδο των συνθετών είναι η μουσική για σινεμά, θέατρο, τηλεόραση κ.λπ. Αλλά για τους συνθέτες της «λόγιας» μουσικής, αυτό πολλές φορές είναι κάτι που γίνεται μόνο για οικονομικούς λόγους και κάτι που τους «αποσπά» από την κύρια συνθετική εργασία τους.
Ποια η θέση της ελληνικής μουσικής δημιουργίας στη διεθνή σκηνή;
Είμαι ευτυχής εδώ να πω ότι η ελληνική μουσική δημιουργία βρίσκεται σε σεβαστή θέση στον κόσμο εδώ και μισό τουλάχιστον αιώνα. Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμη παράδοξο που συνδέεται και με προηγούμενη ερώτηση. Πώς γίνεται να συμβαίνει αυτό κάτω από τις αντίξοες και πολλές φορές εχθρικές συνθήκες που βιώνει αυτός ο χώρος και όπως είπαμε η μουσική εκπαίδευση; Κάποιες απαντήσεις που θα έδινα σε αυτό θα ακούγονταν σε πολλούς γραφικές ή «αντιεπιστημονικές», αλλά θα τις πω. Η μία θα είχε να κάνει με τον αξιακό και παραδοσιακά ηθολογικό κόσμο που διαπερνά σαν σκιά τις ελληνικές ζωές, και όχι μόνο τις ελληνικές φυσικά. Και αυτή η σκιά μας λέει ότι μόνο οι δύσκολες συνθήκες γεννούν όμορφα και μοναδικά έργα. Έτσι για όσους αγαπούν να κάνουν κάτι, οι δύσκολες συνθήκες τους «θωρακίζουν» (παραδοσιακή και τρανταχτή σε κάποιους χώρους αυτή η φράση), αλλά και τους πεισμώνουν. Και μια δεύτερη απάντηση είναι ότι κάτω από τις συνθήκες τις ελληνικές, τα τελευταία πενήντα χρόνια δεν δημιουργήθηκε ποτέ μια ενιαία εθνική σχολή ή γλώσσα, οπότε κάθε σπουδαίος Έλληνας συνθέτης έπλασε τον δικό του χαρακτηριστικό κόσμο και είχε τις ατομικές του επιρροές. Αυτό το γεγονός είναι εξαιρετικά σπουδαίο, δηλαδή η ελληνική δημιουργία να είναι τόσο πολύχρωμη και πλούσια.
Ποια η θέση της ηλεκτρονικής μουσικής στο διεθνές μουσικό προσκήνιο;
Ας ξεκινήσω και εδώ λίγο ιστορικά. Η ηλεκτρονική μουσική έχει φτάσει τον έναν αιώνα ιστορία, δεν είναι κάτι σύγχρονο. Και εδώ μιλάμε για τον τελευταίο αιώνα και τις ταχύτητές του. Δηλαδή η εξέλιξη της ηλεκτρονικής μουσικής στα εκατό αυτά χρόνια θα μπορούσε να ισοδυναμεί με τρείς αιώνες μουσικής εξέλιξης των περασμένων εποχών. Επίσης, όπως είναι φυσικό, είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της τεχνολογίας και των μέσων, η οποία είναι ιλιγγιώδης. Δηλαδή ο κόσμος της ηλεκτρονικής μουσικής πλέον αριθμεί δεκάδες «σχολές» και κατηγορίες. Πολλές από αυτές αναπτύχθηκαν μαζί με τη γέννηση του ψηφιακού κόσμου. Στις μέρες μας, εδώ και μια-δυο δεκαετίες, παράλληλα με τον ψηφιακό κόσμο «τρέχει» και ο αναλογικός, ο οποίος είχε μείνει πριν στο περιθώριο.
Ένα μέρος της pop μουσικής είναι και μια, ας πούμε, κατηγορία της ηλεκτρονικής μουσικής, λέγεται και ηλεκτρο-πόπ. Οπότε την ακούει και την ακολουθεί κοινό εκατομμυρίων νέων ανθρώπων. Τώρα, όσον αφορά την, θα χρησιμοποιήσω και εδώ κάτι παράδοξο, «λόγια» και πρωτοποριακή ηλεκτρονική μουσική, φυσικά δεν έχει το τόσο πολυπληθές κοινό, αλλά έχει τον δικό της κόσμο που την ακολουθεί. Και φυσικά και τον δικό της ακαδημαϊκό και πανεπιστημιακό κόσμο, που τη διδάσκει.
Είναι η ηλεκτρονική μουσική η σημερινή «κλασική» μουσική;
Πολύ όμορφη και εύστοχη ερώτηση. Με έχει απασχολήσει και εμένα το θέμα αυτό. Θα έλεγα όχι, γιατί είναι κάτι που αναπτύσσεται ανεξάρτητα και παράλληλα. Και το πολύ όμορφο σε αυτό είναι το πάντρεμα και η συνύπαρξη των δύο αυτών κόσμων, δηλαδή της παραδοσιακής «κλασικής» και της ηλεκτρονικής μουσικής. Αν πάρει η ηλεκτρονική μουσική τη θέση της «κλασικής», θα πρέπει αυτή να έχει ατονήσει. Δηλαδή να γίνει μικρός ο αριθμός των ανθρώπων που σπουδάζουν «κλασικά» όργανα και μουσική, των ανθρώπων που ακούν τους μεγάλους κλασικούς. Ελπίζω να μη φτάσουμε σε τέτοιο σημείο.
Σας ενδιαφέρει η μελοποίηση ποίησης;
Η ποίηση είναι η κορυφή της ανθρώπινης γλώσσας και σκέψης και η μουσική η κορυφή όλων των τεχνών. Το λέω αυτό για τον λόγο ότι και η μία και η άλλη είναι αυθύπαρκτες. Και εδώ οι αρχαίοι μας πρόγονοι μας διδάσκουν με το έργο τους και τα γραπτά τους τη συνύπαρξη της ποίησης, του λόγου με τη μουσική. Και μιλώντας για ποίηση, θα πω με χαρά ότι από τους αρχαίους χρόνους είμαστε στις κορυφές του κόσμου. Η γλώσσα μας είναι αυτή που είναι και το μεγάλο «όπλο» μας, με τη γλώσσα σκεφτόμαστε. Όσο πιο πλούσια είναι η γλώσσα σου τόσο πιο πλούσια λογικά θα είναι και η σκέψη σου. Ας επιστρέψω όμως στην ερώτηση, μετά τα παραπάνω. Η μελοποίηση της ποίησης είναι ένα μεγάλο θέμα. Η μουσική «ακολουθεί» τον ποιητικό λόγο, ρυθμό, νόημα; είναι γραμμένη για να τον τονίζει; δηλαδή «υποτάσσεται» (ας χρησιμοποιήσω τη βαρύγδουπη αυτή λέξη); ή ο ποιητικός λόγος γίνεται μέρος της μουσικής, δηλαδή αυτός «υποτάσσεται»; Για να γίνω λίγο πιο κατανοητός, όταν μελοποιείς κάποιο ποίημα που έχει πολύ συγκεκριμένο ρυθμό, τονισμούς, παλμό και ρίμα, ένας τρόπος είναι να ακολουθήσεις μουσικά τον ρυθμό του, τους τονισμούς του, τη ρίμα του. Έτσι, ας πούμε, μουσική και λόγος συνυπάρχουν «αρμονικά». Είναι όμως έτσι; Δηλαδή το νόημα και η ουσία του ποιήματος απλώς επαναλαμβάνεται στροφικά ή ίδια; Δεν έχει κάποια εξέλιξη, ανάπτυξη, εσωτερική –νοηματική μεταμόρφωση, έκπληξη; Μάλλον όχι, τις περισσότερες φορές δεν συμβαίνει αυτό. Αυτός ο τρόπος μελοποίησης οδηγεί τη μουσική να μην ακολουθεί τον εσωτερικό λόγο του ποιήματος, αλλά να αρκείται στα εξωγενή χαρακτηριστικά του. Στην αντίθετη περίπτωση, ο ανάποδος τρόπος μελοποίησης θα κάνει το τραγούδι αυτό πιο δυσπρόσιτο, ασύμμετρο και «δύσκολο». Και έτσι δεν θα ακουστεί και τραγουδηθεί από πολύ κόσμο, δεν θα μείνει εύκολα στον χρόνο.
Τα γράφω όλα αυτά γιατί ήταν και είναι κάτι που απασχολεί συνθέτες και έχουμε στη χώρα μας και μια προϊστορία περί αυτού, της οποίας κεντρική φιγούρα υπήρξε ο Μίκης Θεοδωράκης που έθεσε τέτοια ερωτήματα και φυσικά τα απάντησε και τα έκανε πράξη. Έχουμε όμως σκεφτεί εάν αυτό που έπραξε ό Μίκης (τον αναφέρω εδώ χωρίς επίθετο) γινόταν πράξη, στις μέρες μας θα τραγουδούσε όλος αυτός ο κόσμος τους μεγαλειώδεις, εξαίρετους και διαχρονικούς στίχους των ποιητών μας; Τα γράφω όλα αυτά για να εκφράσω τη σπουδαιότητα που θα μπορούσε να έχει η συνύπαρξη ποίησης και μουσικής και τον σκοπό που θα μπορούσε να έχει αυτή συνύπαρξη για κάθε συνθέτη.
Επιστρέφοντας και πάλι απευθείας στην ερώτηση, έχω γράψει έργα πάνω σε ποίηση (νεοελληνική και αρχαία), αλλά και ξενόγλωσση, είναι κάτι που κάθε τόσο με εμπνέει και με απασχολεί. Να προσθέσω εδώ ότι τον προηγούμενο χρόνο ξεκινήσαμε την διοργάνωση μιας συναυλίας –βραδιάς, που θα θέλαμε να έχει πολλά χρόνια ζωής, με τίτλο «Μελο-ποιήσεις». Την οργάνωσε μια μικρή ομάδα αποτελούμενη από τους συναδέλφους και φίλους, Κώστα Ρεκλείτη, Νίκο Αθανασάκη και εμένα. Πραγματοποιήθηκε στον Πολυχώρο του Μεγάρου Μουσικής. Έλληνες συνθέτες/συνθέτριες έγραψαν μια σειρά τραγουδιών πάνω σε ποιήματα. Τον φετινό Νοέμβρη, στις 26, θα γίνει και πάλι στον ίδιο χώρο η δεύτερη βραδιά, βασισμένη και εμπνευσμένη από τη σύγχρονη ελληνική ποίηση.
Είναι εύκολο να βρίσκετε λιμπρέτα / ποιήματα για μελοποίηση;
Είμαι ευτυχής που υπάρχουν αριστουργήματα του λόγου που θα μπορούσαν να με εμπνεύσουν. Επίσης έχω τη χαρά να γνωρίζω και να διαβάζω ανθρώπους σημερινούς που γράφουν ποιήματα. Φυσικά δεν είναι πάντα εύκολο για εμένα κάτι που θα ήθελα να μελοποιήσω να γίνει πράξη. Κάποιες φορές απλά μου αρκεί η ανάγνωσή του γιατί για λόγους «ανεξερεύνητους» δεν μου γεννιέται μουσικά κάτι που θα μου άρεσε και θα με ικανοποιούσε. Οπότε κάτι που θα ήθελα πολύ να μελοποιήσω μένει σαν όνειρο, αν και φυσικά είναι κάτι που μπορεί να πραγματοποιηθεί στο μέλλον.
Με ποια άλλη τέχνη θεωρείτε πως συνδυάζεται καλύτερα η σύγχρονη μουσική;
Μια τέχνη που πάντα ήταν αγκαλιά με τη μουσική είναι η έβδομη, ο κινηματογράφος, και γενικά η κινούμενη εικόνα. Έχω δει πάρα πολύ όμορφες και εντυπωσιακές νέες δημιουργίες στο είδος αυτό.
Ποιοι συνθέτες ή άλλες σημαντικές προσωπικότητες σας έχουν επηρεάσει;
Δεν θα ήθελα να αρχίσω να απαριθμώ τους ανθρώπους που με έχουν επηρεάσει ως συνθέτη γιατί πράγματι δεν μπορώ να ξέρω. Είναι μια διαδικασία που γίνεται ασυνείδητα τις περισσότερες φορές, δηλαδή κάποιος άλλος δημιουργός ή συνθέτης μπορεί να σε έχει επηρεάσει τόσο που και εσύ ο ίδιος δεν το φαντάζεσαι και δεν σου είναι συνειδητό και προφανές. Η επιρροή μπορεί να συμβεί με μια θεωρία, μια σκέψη ή απλά και από ένα γεγονός. Απ’ ό,τι βλέπεις, αυτό που μπορεί να με επηρεάσει δεν είναι μόνο κάποιος συνθέτης ή μουσική γλώσσα, αλλά και μια σημαντική για μένα ιδέα, σκέψη, θεώρηση. Όταν είσαι νεότερος φυσικά οι επαφές με σημαντικούς συνθέτες και έργα του ανθρώπινου πολιτισμού σε επηρεάζουν άμεσα και σε διαμορφώνουν, αλλά μεγαλώνοντας αυτά τα ίδια γίνονται εσωτερικά κύτταρα και μέρος του οργανισμού σου. Παύουν να είναι, απλά πιά, επιρροές.
Για ποια όργανα / συνδυασμούς οργάνων προτιμάτε να γράφετε ;
Αν δει κάποιος την εργογραφία μου, θα παρατηρήσει ότι πολλά έργα είναι γραμμένα για Φλάουτο ή θα έλεγα καλύτερα αυλούς και συνδυασμούς τους με άλλα όργανα και σύνολα. Και λέω αυλούς γιατί τα έργα αυτά δεν είναι γραμμένα μόνο για το Φλάουτο σε Ντο, το κλασικό φλάουτο της ορχήστρας, αλλά για πολλά είδη αυλών. Είναι αγαπημένο μου όργανο, παρότι δεν είναι αυτό που έχω σπουδάσει. Φυσικά έχω γράψει έργα και αγαπώ πολύ το κάθε όργανο και συνεργάζομαι και με πολλούς μουσικούς σπάνιων, θα έλεγα, πολλές φορές οργάνων και μαθαίνω τα «μυστικά» τους.
Πώς ανταποκρίνεται το κοινό στη μουσική σας; Θεωρείτε κάθε έργο σας μιάν ερώτηση ή μιαν απάντηση;
Το κοινό της μουσικής μου αντιδρά, όπως είναι φυσικό, με διάφορους τρόπους. Είμαι πράγματι απόλυτα ευτυχής να έχω ακούσει δύο φορές, τις θυμάμαι γιατί είναι πράγματι μοναδικές και σπάνιες, ότι «η μουσική σας μου άλλαξε τη ζωή». Δεν ξέρω τι μπορεί να σημαίνουν τα λόγια αυτά, αλλά με συντάραξαν που τα άκουσα. Μου έχουν πει συνάδελφοι ότι αν φτάσεις στο σημείο να ακούς τέτοια λόγια σταματάς να γράφεις, έφτασες στο τέλος. Φυσικά αστειεύονται, αλλά είναι πολύ συγκινητικές αυτές οι στιγμές. Φυσικά έχω ακούσει και κριτικές, ευτυχώς ποτέ κάκιστες, δηλαδή έχω ακούσει λόγια όπως «δεν κατάλαβα τι θέλατε να μας πείτε», «δύσκολο έργο», «ακατανόητο» κ.λπ. Αυτό συμβαίνει με έργα μου γραμμένα σε πιο σύγχρονα ιδιώματα και γλώσσες. Σε όσα βέβαια χρησιμοποιώ πιο «παραδοσιακές» και «κλασικές» γλώσσες, δεν συμβαίνει αυτό. Σε όλα όμως τα έργα μου είμαι ειλικρινής και στις προθέσεις μου και στα μέσα που χρησιμοποιώ. Και ως δημιουργοί που είμαστε, μην ξεχνάμε πως ό,τι θέλουμε να κρύψουμε, να καλύψουμε, γίνεται απίστευτα φανερό στο έργο μας.
Το θέμα της ερώτησης και της απάντησης που θέτεις είναι πάντα εκεί. Πάντα παραμένει το «Αναπάντητο Ερώτημα».
Τι σημαίνει να είναι κανείς Έλληνας, Ελληνίδα συνθέτης, συνθέτρια το 2022;
Η σύνθεση μουσικής είναι μια ανάγκη που σε σπρώχνει να εκφραστείς, να επικοινωνήσεις, να μιλήσεις, να συνεργαστείς. Είναι μια ανάγκη που νιώθεις και θέλεις να την πραγματώσεις. Για να συνδέσω αυτό που θέλω να πω με προγενέστερη ερώτηση, στις μέρες μας, στις οποίες δεν μπορεί κάποιος, ως συνθέτης φυσικά, να αναμένει κάτι σημαντικό οικονομικά, ιδίως εάν εκφράζεται και με «δύσκολο», σύγχρονο τρόπο, ούτε και να αναμένει μεγάλα ακροατήριο, ό,τι κάνει το κάνει γιατί κάτι τον ωθεί από τα έσω. Οπότε η σημασία της συνθετικής πράξης είναι σημαντική και θα έλεγα απόλυτα βιωματική.
Τώρα περί του θέματος της ελληνικότητας. Σε καιρούς, των οποίων όλοι μας ήμαστε μέρος, της παγκόσμιας κοινότητας, όχι θεωρητικά αλλά και πρακτικά, το να σημαίνει κάτι σε κάποιον να είναι Έλληνας ή Ελληνίδα συνθέτρια είναι κάτι πολύ σημαντικό και σημαίνον ή κάτι τελείως ασήμαντο και άκαιρο. Το λέω αυτό, γιατί εξαρτάται από τον δημιουργό αν θέλει με κάποιον τρόπο να εκφράζει κάποια «ελληνικότητα». Το τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό βέβαια είναι μία πολύ μεγάλη κουβέντα. Μην ξεχνάμε και το γεγονός ότι όλοι είμαστε παιδιά του καιρού μας. Αυτό σημαίνει ότι κάποια έθνη και κάποιοι πληθυσμοί κατά περιόδους της ιστορίας θέλουν ή τους πρέπει να προβάλλουν κάποια εθνικότητα ή «εθνικά» χαρακτηριστικά στα έργα τους. Και ζούμε σε τέτοιους χρόνους.
Τι γράφετε αυτή την περίοδο;
Πάντα ή σχεδόν πάντα γράφω πολλά έργα μαζί, από μικρός λειτουργώ έτσι. Αυτό με βοηθάει να πηδάω από τον ένα κόσμο στον άλλον, να ξεκουράζομαι και να εμπνέομαι κατά κάποιον τρόπο από το ένα έργο πηγαίνοντας σε άλλο. Αυτό το διάστημα ασχολούμαι με 3-4 έργα, ένα από αυτά έχει να κάνει με τη μελοποίηση 3 ποιημάτων για τις «Μελο-ποιήσεις», ένα έργο για μικτά μέσα και ηθοποιό, και κάποια κομμάτια για φωνή και προηχογραφημένο υλικό, κάποια μουσικά κομμάτια που θυμίζουν κολάζ εποχών και ήχων.
⸙⸙⸙
Ενδεικτικά έργα: