Οτιδήποτε κάνεις με όλη σου την καρδιά σε επιλέγει, δεν το επιλέγεις. Όχι με την έννοια του ότι είσαι ξεχωριστός και σε διαλέγει ανάμεσα σε άλλους, αλλά με την έννοια ότι σε τραβάει πολύ δυνατά να ασχολείσαι μαζί του, χωρίς κανένα αντάλλαγμα πέρα από τη γνήσια απόλαυση της ενασχόλησης. Γι’ αυτό ξεκίνησα να γράφω θέατρο. Λεφτά δεν δίνει, εξασφάλιση δεν δίνει, φήμη δεν δίνει –όμως απολάμβανα και απολαμβάνω ακόμα να ρωτάω μέσα από τους ήρωες πράγματα για τα οποία δεν έχω απάντηση, και μέσα από αυτούς και μαζί με αυτούς να αγωνίζομαι να τη βρω. Αγαπώ το ότι η γραφή μεγαλώνει μαζί σου, και ωριμάζει και δυναμώνει αντίστροφα προς τις σωματικές σου αντοχές. Αγαπώ την υπαινικτική δύναμη του θεάτρου να λέει τα πάντα με μια λέξη, όπως οι μεγάλοι έρωτες, γι’ αυτό μπορεί να με αποκαρδιώσει ένα φλύαρο έργο ή μια οπτική σκηνοθετική βαβούρα.
Είναι πολύ καθαρά τα πράγματα στο θέατρο: αν το έργο σου αφορά πέρα από το τώρα, θα παιχτεί ξανά και ξανά, σε διαφορετικά μέρη και εποχές, αλλιώς θα γεράσει πριν από σένα και θα σβήσει. Εκεί θα καταλάβεις ότι έγραψες λόγια και όχι λόγο. Αυτό είναι κάτι που δεν το έχει στο νου του ένας νέος συγγραφέας που θεωρεί επίτευγμα και μόνο το ότι το έργο του ανεβαίνει στη σκηνή. Είναι επίτευγμα –και ταυτόχρονα όχι. Είναι το «πρώτο σκαλί» του Καβάφη. Πολύ δυνατό το μοίρασμα που προσφέρει το θέατρο, να έχεις τη δυνατότητα να βλέπεις τους θεατές να κλαίνε και να γελούν, τους ηθοποιούς να δημιουργούν κόσμους πάνω στον λόγο σου. Θέλει και μεγάλη καρδιά το θέατρο, για να βάζεις αυστηρά τα όρια τα αξιοπρέπειας χωρίς μνησικακία, ώστε να μη μπλεχτεί το έργο σου στα δίχτυα της έπαρσης άλλων συντελεστών. Ανικανότητα δεν έχω συναντήσει στο θέατρο, έπαρση ναι. Έχω συναντήσει ανθρώπους που το μόνο που αγαπούν πάνω στο σανίδι είναι το καθρέφτισμα του εγώ τους. Ευτυχώς πια ξέρω ότι δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα γι’ αυτό, το κάνει το θέατρο –τους απομακρύνει ευγενικά και αμετάκλητα και στον χρόνο του. Γι’ αυτό οι καλύτεροί μου συνεργάτες –σχεδόν πια οικογένεια– είναι οι ηθοποιοί, καθώς και σκηνοθέτες που υπήρξαν για χρόνια επαγγελματίες ηθοποιοί, οι άνθρωποι που έχουν γράψει χιλιόμετρα πάνω στο σανίδι. Μ’ αυτούς υπάρχει χημεία από την πρώτη στιγμή.
Θέλει μεγάλη πειθαρχία και συνέπεια και ταγή η θεατρική γραφή –μια ωραία ιδέα είναι μια ωραία ιδέα, μετά τι; Παρ’ όλο που αρχικά φαίνεται διαφορετικά, το θέατρο δεν είναι καλοκαιρινός έρωτας, είναι γάμος. Όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Όποιος αγαπάει τις εφήμερες ή έντονες σχέσεις, θα απογοητευτεί νωρίς. Σαν δασκάλα θεατρικής γραφής θα ένιωθα πιο ήσυχη αν από την αρχή το καταλάβαιναν αυτό όλοι όσοι ξεκινούν να γράφουν για το σανίδι. Είναι ευθύνη για μένα ο θεατρικός λόγος – δεν είναι πασαρέλα. Σου δίνεται βήμα μπροστά σε ζωντανό κοινό πολλών –δεν παίζουμε με τη δύναμη του θεατρικού λόγου. Παίζουμε με όλα τα άλλα.
Γράφεις, ξαναγράφεις, διορθώνεις ανελέητα, κάποια στιγμή βάζεις τελεία. Και το αφήνεις. Και μετά από λίγο καιρό το ξαναπιάνεις. Αυτή η στιγμή έχει τη μεγαλύτερη αγωνία για μένα. Θα ξανανιώσω ακριβώς την ίδια ένταση που ένιωθα όταν έγραφα το κείμενο; Είναι πραγματικά εκεί στη σελίδα αυτό που ήθελα να πω, ή μέσα σε λίγο μόνο χρόνο ατόνησε η δύναμη του; Εκεί κρίνονται όλα. Αν όλα έχουν πάει καλά γράφω ΑΥΛΑΙΑ και ησυχάζω –δηλαδή το στέλνω σε δυο τρεις ανθρώπους που εμπιστεύομαι. Αν δεν νιώθω το ίδιο, σημαίνει μόνο ένα πράγμα: φτου κι από την αρχή. Βρες πού είναι το ψέμα. Δεν το εύχομαι ούτε στον χειρότερο εχθρό μου. (μυστικό: ένας καλός θεατρικός συγγραφέας πρακτικά είναι αδύνατον να χρειάζεται ψυχολόγο).
Αγαπώ βαθιά την κωμωδία. Τη θεωρώ θεόσταλτο δώρο στους ανθρώπους, ένα μαγικό κλειδί να ρίξεις τα τείχη της άρνησης και να ξεκλειδώσεις και τον πιο δύσπιστο για να του πεις κατάμουτρα την πιο σοκαριστική αλήθεια –και να τη δεχτεί! Έχω μια σοβαρή υπόνοια ότι ο Θεός την έβδομη μέρα γέλασε. Γι’ αυτό κι εγώ δεν μπορώ τις σοβαρές αναλύσεις. Πώς πάει το θέατρο στην Ελλάδα δεν ξέρω, πώς να αξιολογήσω τα έργα μου δεν ξέρω, αν αυτή η διασκευή είναι καλύτερη από την άλλη δεν ξέρω, αν η τάδε απόδοση του Οιδίποδα είναι καλύτερη από τη δείνα δεν ξέρω, φοβάμαι και να κάνω τέτοιες κρίσεις γιατί τρέμω ότι θα εκτοξευτώ την ίδια στιγμή από την πλευρά του δημιουργού στην πλευρά του κριτικού –Θού Κύριε. Μένω να γράφω γνωρίζοντας ότι η θεατρική γραφή υπήρξε πριν από μένα, θα υπάρχει μετά από μένα και το μόνο που εύχομαι να μην ξεχνάω πότε είναι πως «εν αρχήν ην ο Λόγος».
