Σχέδιο: Χρήστος Μαρκίδης

Θανάσης Θ. Νιάρχος

Σελίδες ημερολογίου

Κυριακή, 6.6.1999: Στις 11 το πρωί με την Άννα Συνοδινού, στο σπίτι της. «Μετά την εκκλησία» μου έχει πει στο τηλέφωνο. Κουβεντιάζουμε ως τις 2. Μου παραδίδει το βιβλίο της Αίνος στους άξιους για τη σειρά «Σκέψη, χρόνος και δημιουργοί». Συζητώντας επικεντρώνεται κυρίως στην Ελένη Παπαδάκη που, δολοφονώντας την, της έβαλαν ένα πέος στο στόμα, και στη Μελίνα Μερκούρη που, ενώ ήταν βαριά άρρωστη, είχαν πάει μαζί σε μιαν εκκλησία στου Ψυρρή και είχε προσευχηθεί γονατιστή κλαίγοντας με λυγμούς μπροστά στον Εσταυρωμένο.

Τρίτη, 8.6.1999: Το βράδυ ανεβαίνω στο σπίτι του Τάκη. Ο Βασίλης μου ζητάει να τον κοιμίσω διαβάζοντάς του ένα ιστορικό βιβλίο. Το κάνω με μεγάλη χαρά. Την ίδια ώρα κοιμάται και ο Θοδωρής.

Τετάρτη, 9.6.1999: Το βράδυ ανεβαίνω στην αδελφή μου. Έχει έρθει από τον Βόλο η ξαδέλφη μας η Πατρούλα με τον άντρα της. Πιάνουμε να συζητάμε για τον Βόλο των παιδικών μας χρόνων. Ποια σπίτια έχουν γκρεμιστεί, ποια παραμένουν ακόμη στη θέση τους, τι απόγινε το ωραίο γωνιακό σπίτι, πάνω από την Αναλήψεως, της Γιώτας Σταμάτη, «Έφυγε για την Αμερική μόλις τελειώσαμε το Γυμνάσιο και δεν μάθαμε ποτέ τίποτε γι’ αυτήν» προσθέτει η αδελφή μου. Μήπως ένας άνθρωπος, όπου κι αν ζει, εξακολουθεί να υπάρχει γιατί τον θυμόμαστε; Ή είναι σα να ζει επειδή τον θυμόμαστε; Μήπως η Γιώτα Σταμάτη, ταξίδεψε, χωρίς να το καταλαβαίνει, τόσο νωρίς μακριά ώστε να μην την ξεχάσουμε ποτέ; Ακόμη κι αν έχει πεθάνει, τι σημασία έχει αφού εμείς τη θυμόμαστε ζωντανή;

Πέμπτη, 10.6.1999: Γύρω στις 9 το βράδυ με την Ασπασία Παπαθανασίου στο μπαράκι της (έτσι το ονομάζει), στο τέρμα της Ξενοκράτους (απέναντι από το διαμέρισμα του Πάρι Πρέκα και διαγωνίως από το εργαστήρι του Παναγιώτη Τέτση). Πάντα ενδιαφέρουσα η συζήτηση μαζί της. Εντυπωσιακό είναι το πολύωρο γενικότερα διάβασμα που κάνει. Σαν να πρόκειται για μια επένδυση που θα εξαργυρωθεί στην «άλλη ζωή». Πάντως χίλιες φορές μπράβο της. Γνωρίζοντας τη φιλία της με τον Τζώρτζ Τόμσον, της έφερα ένα βιβλίο του, το Αειθαλές δέντρο που μόλις εξέδωσε ο «Κέδρος». Μου μιλάει πολύ για τον Τόμσον και για την κόρη του Μάργκαρετ, καθηγήτρια σήμερα σε αμερικανικό Πανεπιστήμιο, αλκοολική.

Κυριακή, 20.4.2014: Κυριακή του Πάσχα. Ούτε σε παιδιά, ο Τάκης με τη Χριστίνα και τον Θοδωρή έχουν πάει στη Χαλκιδική, στο σπίτι του θείου του Τάκη, ο Βασίλης με τη Βάλια στη Βάρη. Αλλά ούτε και στο «Σπίτι του Ηθοποιού», όπου με έχει καλέσει η Άννα Φόνσου. Για μεσημέρι φρυγανιές, ελιές, φέτα, ούτε καν τα κόκκινα αυγά που μου έφερε, πριν φύγουν, η Χριστίνα, δεν αγγίζω. Νιώθω υπέροχα, έπρεπε ένα Πάσχα στη ζωή μου να το περάσω μόνος μου. Στις 11 το βράδυ έρχεται με το αυτοκίνητό του και την Μαρία Μαργέτη ο Γιώργος Δεπάστας, ανεβαίνουμε σε Σταμάτη Φασουλή. Βαθιά προβληματισμένος με διάφορα θέματα, έχει ωστόσο μαγειρέψει ωραιότατα φαγητά.

Δευτέρα, 16.6.2014: Στις 12.30 με Ελένη Μπόγρη στο μπαρ των Νέων. Κουρασμένη, έχουν αρχίσει να ξαναφυτρώνουν τα μαλλιά της. Περιμένει να την ειδοποιήσουν από το γειτονικό «Αλεξάνδρα», προκειμένου να εισαχθεί στο νοσοκομείο για να κάνει μεταμόσχευση μυελού. Η θεραπεία κρατάει έναν μήνα –ο Θεός να βάλει το χέρι του. Το βράδυ στην κυρία Μαίρη, στην Κυψέλη, για φαγητό. Μένης Κουμανταρέας, Γιάννης Κοντός, Σοφία Φιλιππίδου, Έλενα Τσαγκαράκη με Αλέξανδρο, Νίκος Βουδούρης. Σπάνια έχω δει τον Μένη να γελάει τόσο πολύ και μάλιστα με πράγματα που έχουν κι άλλες φορές συζητηθεί. Η Σοφία Φιλιππίδου που δεν γέλασε κι αυτή λιγότερο, θα πει κάποια στιγμή: «Εγώ ήρθα για να μάθω για όλα τα κρεβάτια της Αθήνας και τελικά το μόνο που έμαθα είναι πως η Τζένη Μαστοράκη είναι αδελφή του Νίκου Μαστοράκη». Δυσαρεστούμαι, όμως, όταν ρωτώντας την σε ποια μετάφραση θα ανεβάσει τον ερχόμενο χειμώνα το Ω, οι ωραίες μέρες του Μπέκετ, την ακούω να μου λέει πως θα το κάνει σε δική της μετάφραση, χρησιμοποιώντας ωστόσο και τη γερμανική και την ιταλική μετάφραση. Είναι ελαφρώς απαράδεκτο να υπάρχει η μετάφραση της Χριστίνας Τσίγκου που έγινε σε συνεργασία με τον ίδιο τον συγγραφέα και τον Κωστή Σκαλιόρα και να χρησιμοποιείται μια άλλη μετάφραση που δεν έγινε καν από το πρωτότυπο.

Τρίτη, 17.6.2014: Στις 11.30 στο νεκροταφείο του Παπάγου, στην κηδεία του Παύλου Φασιανού, αδελφού του Αλέκου. Ούτε ένα πρόσωπο κλαμένο, ή έστω βουρκωμένο. Ήταν ο μικρότερος από τα τέσσερα αδέλφια, έχει πεθάνει ο Αντρέας, ζούνε ο Σπύρος και ο Αλέκος. Ο Σπύρος δεν έχει έρθει στην κηδεία γιατί έχει πρόβλημα με τα πόδια του. Δεν ήξερα ότι ο Παύλος ήταν παντρεμένος (μια πολύ νέα μαυροφορεμένη γυναίκα, μου τη συστήνει ο Αλέκος ως σύζυγο του Παύλου όπως κι έναν νέο, ψηλό και εύσωμο άνδρα λέγοντάς μου πως είναι ο γιος του Παύλου). Μετά τον καφέ, με ταξί στα Νέα. Σ’ ένα κείμενο που δημοσιεύεται το Σάββατο και αφορά στην Ομόνοια –το έχει γράψει ο Φασιανός– μου ζήτησε να προσθέσω ως αφιέρωση «Μνήμη Παύλου Φασιανού». Στις 2 στο Ίδρυμα Ουράνη, στο Σύνταγμα. Η Κική Δημουλά έχει γράψει την αφιέρωση στο καινούργιο της βιβλίο για τους γιατρούς, τους Μπιρμπίληδες. Με τον Γιώργο Κορδομενίδη που τον συναντώ στο Ίδρυμα, ερχόμαστε στο γειτονικό Υπουργείο Ανάπτυξης –τοποθετήθηκε πριν από λίγες μέρες ως υπουργός ο Νίκος Δένδιας. Έχω συνεννοηθεί με τον ιδιαίτερό του, τον θαυμάσιο Αλέξανδρο Διακόπουλο, ζητώντας του να βοηθήσει ένα παιδί από το Μπαγκλαντές, ψυχογιό του Κορδομενίδη, που δουλεύει σ’ ένα internet-café και κρατείται στο αστυνομικό τμήμα της Κυψέλης. Τον συνέλαβαν πριν από λίγες μέρες και ετοιμάζονται να τον απελάσουν. Ο Διακόπουλος υπόσχεται να κάνει ό,τι μπορεί περισσότερο. Μεταφέρω στον Κορδομενίδη που με περιμένει στην είσοδο του Υπουργείου, τι ακριβώς ειπώθηκε, ο Γιώργος όμως κρατάει συνήθως πολύ «μικρό καλάθι» –και καλά κάνει. Στις 3 με τον Νίκο Σηφουνάκη στο γραφείο του, στη Ζαλοκώστα. Κυρίως για να του ζητήσω ώστε ο Τάκης με τη Χριστίνα και τον Θοδωρή να κάνουν διακοπές τον Αύγουστο σε ένα από τα ξενοδοχεία της Μάρης στην Κρήτη. Μου κάνει το τραπέζι σ’ ένα γειτονικό στο γραφείο του υπόγειο εστιατόριο (στο εστιατόριο αυτό δούλευε ως σερβιτόρος τη δεκαετία του ’60 ο συνονόματος πρώτος μου ξάδελφος Θανάσης, Θεό σχωρέστον), ο Νίκος τρώει σαρδέλες, εγώ γίγαντες στο φούρνο. Συζητάμε για πολλά και διάφορα, κυρίως για το ΠΑΣΟΚ και για τον Δημήτρη Μητρόπουλο που ανέλαβε τη διεύθυνση των Νέων. Επιστροφή στο σπίτι, ένας ευεργετικός ύπνος 6-8. Δουλειά ως τις 12. Με ταξί σε «Αγορά» στον Θύμιο. Με Ντίνο Πετράτο και Γιώργο Κορδομενίδη. Ο Πετράτος πάντα λαλίστατος, ο Κορδομενίδης πάντα σιωπηλός.

Τετάρτη, 18.6.2014: Προς το μεσημέρι με Θανάση Βαλτινό στο Ίδρυμα Πέτρου Χάρη. Του ζητώ να γράψει τον πρόλογο σ’ ένα βιβλίο μου με επιφυλλίδες –δημοσιευμένες, πού αλλού; στα Νέα– που ετοιμάζουν οι εκδόσεις «Ιωλκός» με τον τίτλο Ανταπόκριση από το πεζοδρόμιο. Δέχεται ευχαρίστως χωρίς καν να το σκεφτεί. Καθ’ οδόν προς το υπουργείο Ανάπτυξης, μου τηλεφωνεί ο Μένης Κουμανταρέας, βρίσκει τα ημερολόγιά μου στο τελευταίο τεύχος του Φρέατος πολύ ζουμερά. Στο υπουργείο δίνω στον Αλέξανδρο Διακόπουλο δύο τεύχη του Εντευκτηρίου (τα αφιερώματα στον Οδυσσέα Ελύτη και στην Κική Δημουλά), του τα στέλνει ο Κορδομενίδης ως ευχαριστίες για όσα πρόκειται να κάνει για τον ψυχογιό του. Με ταξί στα Νέα. Πρόλογος, προσθήκες, διορθώσεις στο δισέλιδο του Σαββάτου –Μένης Κουμανταρέας, Γιώργος Ιωάννου, Αλέκος Φασιανός, γράφουν για την Ομόνοια. Στις 9 με Πέπη Ραγκούση και Παύλο Αγιαννίδη στο Μοσχάτο. Μας έχει τραπέζι σε μια ταβέρνα η Ζωή Λάσκαρη. Ο ιδιοκτήτης της, που μου κάνει για χρυσαυγίτης, κάθεται, χωρίς να έχει προσκληθεί, μαζί μας, μιλάει για τους μετανάστες, αποκαλώντας τους παράσιτα της κοινωνίας που πρέπει να τα λιώσουμε. Επειδή καταλαβαίνουμε το μάταιον του πράγματος, κανείς μας δεν λέει τίποτε. Ο Γιώργος Σιδέρης προς τιμήν του, έχει επιδεικτικότατα στραμμένο διαρκώς προς άλλη κατεύθυνση το πρόσωπό του. Φεύγοντας, ευτυχώς νωρίς, επιστρέφω σπίτι μου και βάζω σε σειρά τις επιφυλλίδες του ετοιμαζόμενου βιβλίου.

Παρασκευή, 20.6.2014: Στις 11 με Μάνο Ελευθερίου σε «Τίβολι». Δέχεται να γράψει τον πρόλογο στο βιβλίο του Παύλου Αγιαννίδη, χωρίς μάλιστα τσιριμόνιες. Συνήθως, αν και κάτι μπορεί να το θέλει πάρα πολύ, ως πρώτη αντίδραση, αρνείται πάντα. Ενώ συζητάμε με τον Μάνο, τηλεφωνεί ο Κορδομενίδης, όλα εντάξει με τον ψυχογιό του, τον νεαρό από το Μπαγκλαντές, που είχε συλληφθεί και κρατούνταν στο αστυνομικό τμήμα Κυψέλης με σκοπό να τον απελάσουν. Φαίνεται πως ο ιδιαίτερος του Δένδια, ο Διακόπουλος, ενήργησε κεραυνοβόλα. Στα Νέα, χαρίζω στον Δημήτρη Μανιάτη έναν τόμο με κριτικά κείμενα του Φώτου Πολίτη (ξαφνικά ανακάλυψα πως έχω τρεις αντίστοιχους τόμους) κι έναν τόμο-αφιέρωμα που είχε κάνει για το θέατρό του, το «Θέατρο Έρευνας» ο Δημήτρης Ποταμίτης, το 1994. Ήταν ήδη άρρωστος από το 1985 (τον Νοέμβριο) αλλά πιστεύαμε πως είχε ξεπεράσει τα σχετικά προβλήματα.

Τρίτη, 24.6.2014: Στον Καστανιώτη, υπαγορεύω στην Έλενα Γαλανοπούλου τις ημερολογιακές σελίδες που έχω υποσχεθεί στον Δημήτρη Αγγελή για το Φρέαρ του Σεπτεμβρίου. Μέσω του ίντερνετ προσπαθεί η Έλενα να μου κλείσει εισιτήρια αεροπορικά με μειωμένη τιμή για την Κέρκυρα, στις 23 Ιουλίου. Δυο φορές πηγαίνω στο βιβλιοπωλείο του Παπασωτηρίου για να πάρω το εισιτήριο, αλλά και τις δύο φορές μου λένε πως «ναι μεν το χαρτί που έχετε μαζί σας αναφέρει ως ώρα αυτή που σας δίνει το δικαίωμα της έκπτωσης, το μηχάνημά μας όμως εμφανίζει να έχει λήξει η προθεσμία»! Στις 9 σε Αμαλία Μεγαπάνου. Φαίνεται πως η Αμαλία με καλεί πια όταν δεν μπορεί να έρθει η Στάντη Ανδρονίδη. Τσακωθήκαμε άγρια με την τελευταία (αν και το «πρωτόκολλο» της Αμαλίας δεν σηκώνει φωνές και εντάσεις), δεν την άντεχα να την ακούω να λέει με έπαρση, μπροστά μάλιστα στον Κώστα Μητρόπουλο, αλλά και σε μένα, ότι δεν διαβάζει εφημερίδες. Κάτι ακόμη πιο εκνευριστικό καθώς όλες οι πληροφορίες που αναφέρει, πάντα αντλημένες από το Διαδίκτυο, αν δεν είναι λάθος, είναι στο περίπου. Εκτός από μένα απόψε, οι Μητρόπουλοι, η Άλκη Ζεη, ο Μάνος Ελευθερίου, η Ντόρα Γιαννακοπούλου. Μετά την Αμαλία, στον Θύμιο, στην «Αγορά», με τον Ντίνο Πετράτο. Φοβερός θόρυβος από παρακείμενα μαγαζιά. Μεταδίδεται ποδοσφαιρική συνάντηση της Ελλάδας με την Ακτή του Ελεφαντοστού. Πόσο γελοίος λαός πρέπει να είμαστε για να καμαρώνουμε που νικήσαμε τους ταλαίπωρους της Ακτής του Ελεφαντοστού.

Πέμπτη, 19.6.2014: Δουλειά όλη μέρα στο σπίτι, δεν βγαίνω καθόλου. Στις 7.30 δίνω στο φωτοτυπείο της Σόλωνος για να γραφεί στο κομπιούτερ το κείμενο του πρίγκηπος Μιχαήλ για τον Δον Ζουάν, προορίζεται για την στήλη «Το άλλοτε τώρα» του μεθεπόμενου Σαββάτου. Στις 8 με παραλαμβάνει ο οδηγός της Νόνικας Γαληνέα, με ανεβάζει στην Κηφισιά. Έχω ξανάρθει πολύ παλιά, το σπίτι είναι τελείως αλλαγμένο. Ευχάριστη συζήτηση, η Νόνικα ακριβής, οξυδερκής, χαριτωμένη, αλλά και με κάποια υπερβολή όσον αφορά στον εαυτό της. Καμαρώνει λέγοντας πως έδωσε πολλά πράγματά της στην Άννα Φόνσου για το «Σπίτι του ηθοποιού». Στις 12 με κατεβάζει ο οδηγός της στην «Αγορά», στον Θύμιο. Με περιμένουν ο Γιάννης Κοντός, ο Φαίδων Πατρικαλάκης, ο Κώστας Καζάκος με την Τζένη. Σ’ ένα άλλο τραπέζι, σε κάποια απόσταση, τρώνε μόνοι τους ο Κώστας Μητρόπουλος με την Άρτεμη. Ο πάντα χαριέστατος, όταν του απευθύνεσαι, ενώ είναι μαζί με άλλους, Κώστας, όταν είναι μόνος του με την Άρτεμη, με το «καλησπέρα» που τους λες, σου δίνει την εντύπωση πως τον διακόπτεις από κάτι πολύ σοβαρό. Σε μεγάλη «ρέντα» απόψε ο Καζάκος, ιδιαίτερα όταν θυμάται τον Σωκράτη Καραντινό και το τι τους έλεγε για τον Κωστή Παλαμά και τον Άγγελο Σικελιανό. Δεν φαντάζομαι να υπάρχει έστω κι ένας ακόμη που να γνωρίζει τα σχετικά περιστατικά. Τον Καζάκο ωστόσο δεν φαίνεται καθόλου να τον πτοεί το γεγονός ότι πρόκειται για αναμνήσεις που δεν έχουν καταγραφεί πουθενά κι ότι είναι ο τελευταίος επιζών μάρτυράς τους. Δημιουργείται μόνο ένα μικρό θέμα –για να γελάς βέβαια– όταν έρχεται ο λογαριασμός κι αν και δεν έχω φάει τίποτα, ο Κώστας θέλει να περιληφθώ στη μοιρασιά.

«Κάποτε θα ξανάρθω δε θα νιώθω
πως είμαι παρείσακτος
και κατάσαρκα θα φορώ σχισμένα σύννεφα»
Κύλιση στην κορυφή