Ζώντας κάτι πρωτόγνωρο με τον εγκλεισμό, προσπαθούμε όλοι να καταλάβουμε τι συμβαίνει. Μετά από ένα χρόνο πανδημίας, το κλείσιμο των θεατρικών σκηνών δεν έχει αναπληρωθεί για το κοινό με τις live streaming παραστάσεις. Η βίαιη αποχή από τη σκηνή προκαλεί οργή, θυμό, αβεβαιότητα για τους επαγγελματίες του θεάτρου, συχνά απόγνωση. Το τραύμα που έχει δημιουργηθεί με την καραντίνα και την απρόσμενη απώλεια της θεατρικής εμπειρίας είναι βαθύ και ανοιχτό. Κανείς δεν ήταν προετοιμασμένος για το κενό που δημιουργήθηκε. Όλα έγιναν με ταχύτητα και προκάλεσαν σοκ. Η θεραπεία της πληγής που δημιουργήθηκε είναι αβέβαιη, αν και στο τέλος το θέατρο θα επιβιώσει, όπως συνέβη σε παρόμοιες κρίσεις στην ιστορία. Τα θέατρα θα ανοίξουν και μέχρι τότε ο αναστοχασμός είναι αναγκαίος για όλους μας προκειμένου να μάθουμε ακόμη καλύτερα τον εαυτό μας, μέσα από την παρούσα αδυναμία. Πιστεύω ότι το συλλογικό τραύμα θα γίνει η αιτία για να δυναμώσουμε και να εκτιμήσουμε με άλλα μάτια τη θεατρική τέχνη και την ιερή της διάσταση.
Στον καιρό της πανδημίας, τον Δεκέμβριο του 2020, ως αντίδραση στο κλείσιμο του πανεπιστημίου ξεκινήσαμε στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ μια σειρά «ζωντανών» ψηφιακών συνομιλιών που συνδυάζουν ιατρική και θεατρική τέχνη, με τον γενικό τίτλο «Θέατρο-Τραύμα-Θεραπεία», που θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2021. Η δράση αγκαλιάστηκε και υιοθετήθηκε αμέσως από τη Φιλοσοφική Σχολή και τον κοσμήτορα Αχιλλέα Χαλδαιάκη. Αφετηρία: η εμπειρία ότι το θέατρο ως συλλογικό βίωμα ενώνει σπαραγμένα σώματα και συναισθήματα και ότι σε αυτή τη συγκυρία έχουμε ανάγκη να σκεφθούμε και να μιλήσουμε ανοιχτά σε ένα πλαίσιο που θέτει ως προτεραιότητα την επικοινωνία. Και ακόμη: το ενδιαφέρον της μετατόπισης από τις τυπικές σπουδές, που συχνά διακατέχονται από μια εσωστρέφεια, σε μία εξερεύνηση της θεατρικής τέχνης ως οχήματος, ως γέφυρας για συμμετοχή στη δημόσια σφαίρα, όπου το πανεπιστήμιο παίζει έναν ενεργητικό ρόλο στην κοινωνία, είναι περισσότερο δεμένο με αιτήματα της κοινωνίας με έναν τρόπο δραστικό, δηλαδή με έναν τρόπο ύπαρξης περισσότερο πρακτικό. Yπάρχει μια αποστολή του πανεπιστημίου για το κοινό αγαθό που ξεχνιέται και στη θέση της τοποθετείται κάτι άλλο. Χρειάζεται μια άλλη ευαισθησία για να βοηθήσουμε τους φοιτητές μας να γίνουν μέλη μιας δημοκρατικής κοινωνίας στον 21ο αιώνα, πέρα από τον ωφελιμισμό και την παροχή ενός πτυχίου-διαβατηρίου για επαγγελματική αποκατάσταση. Με αυτές τις σκέψεις σχεδιάστηκαν οι συνομιλίες με εκλεκτούς καλεσμένους τους οποίους υποδεχόμαστε κάθε Κυριακή στις 12.00.
Σκηνικοί καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί καθηγητές, ερευνητές, ανθρωπολόγοι, ψυχαναλυτές φοιτητές και απόφοιτοι, συνδεόμαστε με φίλους του Τμήματος από όλο τον κόσμο και εξερευνούμε τις ιαματικές διαστάσεις της θεατρικής τέχνης. Ξεκινώντας από την αρχαιότητα αλλά και διατρέχοντας όλη την ιστορία του θεάτρου, φθάνουμε στο σήμερα όπου βεβαιώνεται ότι η δημιουργία σκηνικής πραγματικότητας με την παράσταση μπορεί να έχει θεραπευτική λειτουργία σε θεατές και καλλιτέχνες. Αντιλαμβανόμαστε ότι το μυστήριο του θεάτρου βρίσκει αναπάντεχες εναλλακτικές διαδρομές για να λειτουργήσει θεραπευτικά σε σώμα και ψυχή.
Στο πρόγραμμα μεταξύ άλλων συμμετέχουν: Ντένια Αθανασοπούλου-Κυπρίου, Μιχαέλα Αντωνίου, Λίνος Αρσένης, Κυριάκος Βλασσόπουλος, Μαρία Γεωργούση, Ίλια Γιακουμάκη, Στεφανία Γουλιώτη, Ιφιγένεια Γρίβα, Άθως Δανέλλης, Καίτη Διαμαντάκου, Νίκος Διαμαντής, Κωνσταντίνος Ζαμάνης, Μενέλαος Καραντζάς, Μάνος Καρατζογιάννης, Γιώργος Κόρδης, π. Αλέξανδρος Καριώτογλου, Χρυσή Καριώτογλου, Βίκυ Κατσίκα, Χλόη Κολύρη, Άλκηστις Κοντογιάννη, Αριστέα Κοντραφούρη, Γιώργος Κόρδης, Ηλίας Κουνέλας, Στέλιος Κρασανάκης, Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, Όλια Λαζαρίδου, Βασίλειος Λαμπρινουδάκης, Κωνσταντίνος Μαρούγκας, Απόστολος Μαγουλιώτης, Κατερίνα Μάτσα, Χριστίνα Μιχαλοπούλου, Ειρήνη Μουντράκη, Περικλής Μουστάκης, Γιώργος Μπανιώκος, Νάγια Μποέμη, Θέμης Πάνου, Στρατής Πανούριος, Άγγελος Παπαδημητρίου, Ρούλα Πατεράκη, Γιώργος Πεφάνης, Ιάκωβος Ποταμιάνος, Βάλτερ Πούχνερ, Μαρία Σούμπερτ, Μάνος Στεφανίδης, Ευανθία Στιβανάκη, Αγγελική Στρατάκη, Αγνή Στρουμπούλη, Δημήτρης Τάρλοου, Σπύρος Τέγος, Μιράντα Τερζοπούλου, Νίκος Τζαβάρας, Τάκης Τζαμαργιάς, Κλειώ Φανουράκη, Μάρθα Φριντζήλα, Λυδία Φωτοπούλου, Αχιλλέας Χαλδαιάκης, Μάριος Χατζηπροκοπίου, φοιτητές και απόφοιτοι του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών.
Το βέβαιο είναι ότι πλέον στις μέρες μας το θέατρο δεν αφορά μόνο ηθοποιούς και κοινό αλλά και μαθητές, ακτιβιστές, θεραπευτές και ασθενείς, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού που επιθυμεί να κατανοήσει τον εαυτό του και έχει ως αίτημα την προσωπική αλλαγή. Μιλάμε για ένα άλλο μοντέλο θέατρου που διαθέτει ένα ιδιαίτερο στοιχείο κριτικής όταν ενθαρρύνει τoν αναστοχασμό των συμμετεχόντων διά της μιμήσεως πράξεως, που είναι μια απολύτως δημιουργική διαδικασία. Ακριβώς γι’ αυτό, εκτός από την επαγγελματική σκηνή εστιάζουμε σε μη συμβατικούς θεατρικούς χώρους, σε δωμάτια νοσηλείας, σε τόπους εγκλεισμού, σε δομές προσφύγων, σε σχολικές τάξεις, σε θεραπευτικές κοινότητες απεξάρτησης. Το δίδαγμα από τις μέχρι τώρα συνομιλίες: η σκηνική πράξη είναι ίαμα για το πένθος και τον ψυχικό πόνο. Και με αυτή τη γνώση πιστεύω ότι η Πολιτεία έχει χρέος να υποστηρίξει μια άλλη πολιτική πολιτισμού για το θέατρο και τους λειτουργούς του, θέτοντας ως βασική πολιτική προτεραιότητα την ενίσχυσή του στις ποικίλες εκφάνσεις και τις εφαρμογές του στην κοινωνία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα που χρειάζεται άμεσα ενίσχυση από την Πολιτεία είναι ο χώρος της εκπαίδευσης, αφού το θέατρο διδάσκεται μόνο στις τέσσερις πρώτες τάξεις του Δημοτικού και οι μαθητές στερούνται στα υπόλοιπα οκτώ χρόνια της σχολικής τους ζωής την ευεργεσία της θεατρικής αγωγής.
