Απόδοση: Πάνος Στασινός
ΣΟΝΕΤΟ ΑΠΟΜΟΝΩΣΕ ΤΟ
«Πιέζω τον εαυτό μου να αντικρούει τον εαυτό μου, ώστε να αποφύγω να συμμορφωθώ με το δικό μου γούστο».
—Μαρσέλ Ντυσάν
Το σονέτο είναι ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο στη σελίδα.
Το μάτι σου το απολαμβάνει σε μια αναλογία οχτώ προς πέντε εκεί πάνω.
Ας υποθέσουμε πως είσαι ένας επείγων άνθρωπος σε μια επείγουσα γλώσσα, υπό την αιγίδα
της ερμηνείας των εκατομμυρίων σκιών που σε κρατούν ζωντανό.
Μακάρι να ’ταν νερό ή ένα πλάσμα αθώο ή η διαφορά ερωδιού και γερακιού,
μακάρι να ’σουν ο Άδωνις ή ο Μαρσέλ Ντυσάν,
βολεμένος στο μισάωρό σου του σεξ ή του σκακιού
κι όχι αυτό το ακατέργαστο κομμάτι απ’ την ομίχλη του νοήματος, που το νότισαν. Αλλά όχι,
είσαι μόνη. Οποιαδήποτε ιδέα εδώ σηκώνεται απ’ τα γόνατά της
για να γυρίσει και να σε αντικρίσει γρηγορότερα από ένα φιλί
ή μια παύλα ή την πρώτη στιγμή που έγινες μάρτυρας της ωραιοτάτης
αύρας του να είσαι ένα ον που θα πεθάνει—μια μέρα, άλλη—
θα απαιτήσει από σένα το μεγαλύτερο μέρος της ευφυΐας σου για συνεργό
και μια βαθιά μπλε εκτόνωση σαν αναστεναγμό, χρησιμοποιώντας μόνο δύο αντωνυμίες, εγώ και μη-εγώ.
❧
ΣΟΝΕΤΟ ΤΟΥ ΑΓΓΛΟ-ΠΑΡΑΔΟΤΟΥ ΝΤΟΥΛΑΠΙΟΥ ΜΕ ΣΥΡΤΑΡΙΑ (ΣΕ ΠΡΟΖΑ)
Ας φανταστούμε ποικιλίες της περίφραξης—μέρη για να κλειδώσουμε πράγματα. Τα σονέτα του Σαίξπηρ διαπνέονται από μια ενδο-εγκεφαλική σιγή, σαν ενός ανθρώπου που αναστοχάζεται ή εξομολογείται εις εαυτόν. Κάποια σονέτα απευθύνονται σε κύριο, κάποια σε κυρία, ένα σε «κύριο κυρία». Φαντάζουν επινοημένες παρουσίες, όχι ένα αληθινό πρόσωπο που κάθεται εκεί κι ακούει. Ας φανταστούμε ποικιλίες της ακοής. Για τα πρώτα δεκαπέντε περίπου χρόνια της ύπαρξής τους τα σονέτα του Σαίξπηρ ήταν ιδιωτικά ποιήματα. Πριν τα τυπώσει ο Λονδρέζος βιβλιοπώλης Τόμας Θορπ το 1609 κυκλοφορούσαν σαν αντιγραμμένα χειρόγραφα, από χέρι σε χέρι. Θα μπορούσες να φυλάς το δικό σου σ’ ένα Αγγλο-παράδοτο ντουλάπι με συρτάρια. Ας φανταστούμε ποικιλίες του «εσύ». Αν είσαι η Χέλεν Βέντλερ θα ψάχνεις για λογοπαίγνια καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάγνωσής σου όλων των σαιξπηρικών γραπτών. Πράγματι η λέξη όλα στην σαιξπηρική της χρήση, σύμφωνα με την Έλεν Βέντλερ, μπορεί να είναι συνώνυμο για τα πάντα ή να παραπέμπει στα ανδρικά γεννητικά όργανα. Μπορεί να νομίζετε πως αυτού του είδους η ανάγνωση δεν μπορεί με τίποτα να συνδυαστεί με την απόλαυση του Σαίξπηρ αλλά για εκείνον η λέξη τίποτα μπορούσε να είναι το αντίθετο του κάτι ή να παραπέμπει στα γυναικεία γεννητικά όργανα. Βεβαίως τα περισσότερα Αγγλο-παράδοτα ντουλάπια είχαν ένα κρυφό συρτάρι. Το σχετικό μου ερώτημα θα ήταν, πού φυλούσαν το κλειδί για το κρυφό συρτάρι; Σε κάποιο άλλο συρτάρι; Ακόμα πιο κρυφό; Υπάρχει κάτι σαν λογοπαίγνιο του λογοπαιγνίου; Σου έχω πει πως το πρόσωπό σου μου προκαλεί σύγχυση; Και πως μια μέρα ψαχουλεύοντας στο ντουλάπι σου άνοιξα καταλάθος το κρυφό σου συρτάρι; Αν βρήκα ή δε βρήκα κάτι που κρατούσες κρυφό, ωστόσο, δεν μπορώ να το πω. Μα ήταν αμέσως μετά που πατένταρα την απίθανή μου εφεύρεση, Το Τρενάκι των Αντωνυμιών. Το Τρενάκι των Αντωνυμιών μπορεί να συναρμολογηθεί κατ’ οίκον και συνοδεύεται από οδηγίες. Οι οδηγίες είναι κωδικοποιημένες. Θα σου έδινα το κλειδί για την αποκωδικοποίηση αλλά μετά δε θα είχα κανένα καταφύγιο, έτσι δεν είναι; Θα πανικοβαλλόμουν όπως η πρώτη σύζυγος του Μαρσέλ Ντυσάν που σηκώθηκε στη μέση της νύχτας και κόλλησε όλα τα πιόνια στη σκακιέρα.
⸙⸙⸙
[Από την έκδοση: Anne Carson, Float. London: Jonathan Cape, 2016.]
