© Ernst Ludwig Kirchner

Γιάννης Β. Κωβαίος

Γλώσσα, έθιμο εθίμων: Η λέσχη της αδολεσχίας

Αν δεν «ακούτε απόκοσμες εικόνες» ανάμεσα στα αποκαΐδια του δάσους, δεν είστε άξιοι να συντονιστείτε με τη συγκεκριμένη ρεπόρτερ και να νιώσετε πραγματική μέθεξη με όσα σας περιγράφει ή σας αφηγείται την επαύριον της πυρκαγιάς. Και, αν δεν είστε επιρρεπείς στο να παρακολουθήσετε live την αυτοθυσία ενός δημοσιογράφου και ενός εικονολήπτη, που θα τους εγκλωβίσει η φωτιά, υπό τις «δραματικές εκκλήσεις» του συναδέλφου τους από το στούντιο «Ισαάκ, απομακρυνθείτε γρήγορα, προέχει η δική σας ακεραιότητα!», όπερ μεθερμηνευόμενον «πάντως σκεφθείτε και πόσο τοις εκατό απώλειες δικαιολογεί σε καιρό ειρήνης ο Στρατός» ή «πόσο, βέβαια, θα εκτιναχθεί η θεαματικότητά μας για 2-3 μέρες!», βρείτε κάποιο ντοκιμαντέρ για μπαμπουίνους ή εκείνες τις… εικοσάλεπτες διαφημίσεις για αλοιφές ή για πουπουλένια μαξιλάρια σε τριτοκλασάτο κανάλι.

Ρουτίνα προφανώς τέτοιες στάσεις, καταστάσεις και… παραστάσεις στην ελληνική τηλεοπτική σαβάνα. Αλλά, όσο σκληραίνει ο ανταγωνισμός, το φαινόμενο παίρνει όλο και πιο άγριες διαστάσεις. Από τη στιγμή που τα κανάλια ξεχείλισαν από reality, τα οποία καθηλώνουν αναρίθμητους τηλεθεατές (ήτοι πολίτες!) και μεταλλάσσονται για αυτούς σε καθημερινή αγωνία κάνοντας «συγκλονιστικό» το τίποτα, μοιραία στο συγκλονιστικό θα δοθούν διαστάσεις Αρμαγεδδώνα! Οι πρωτοφανείς, μάλιστα, πυρκαγιές του φετινού καλοκαιριού ανάγκασαν έως… βοήθησαν τα επιτελεία των τηλεοπτικών σταθμών να αλλάξουν, επιτέλους, ατζέντα μετά τη μονοκαλλιέργεια δύο σχεδόν ετών, όπου πρωταγωνιστούσε η πανδημία του κορωνοϊού. Η αδολεσχία, ωστόσο, παραμένει κοινός παρονομαστής στα φλέγοντα θέματα της επικαιρότητας. Μείγμα εκρηκτικό τρομολαγνείας και αμετροέπειας, πέραν ενίοτε των ορίων της παραπληροφόρησης ή και της αποπληροφόρησης.

Ο αλγόριθμος για τις ασθμαίνουσες περιγραφές από τα πεδία της φωτιάς είναι ως γνωστόν το «κυριολεκτικά», το οποίο κονιορτοποιεί… κυριολεκτικά τη μεταφορική χρήση κάθε λέξης ή φράσης: «Ζούμε από χθες κυριολεκτικά μια κόλαση!» ή «την Κόλαση του Δάντη!». «Μιλάμε πλέον κυριολεκτικά για βιβλική καταστροφή!». «Χιλιάδες στρέμματα έχουν μετατραπεί κυριολεκτικά σε κρανίου τόπο!». «Το δάσος βρίσκεται κυριολεκτικά στο έλεος του Θεού!». «Οι πύρινες γλώσσες καταπίνουν κυριολεκτικά ό,τι βρίσκουν στο πέρασμά τους!». Οπότε σε ένα επόμενο στάδιο, ίσως χρειάζεται να τονίζουν: «Κυριολεκτικά… κυριολεκτούμε με όλα αυτά!».

Αναμφισβήτητα πάντως, στις πληροφορίες, στη φημολογία και, κυρίως, στις τοποθετήσεις περί την πανδημία του covid-19 η εθνική μας λέσχη της αδολεσχίας έχει σπάσει τα ιστορικά ρεκόρ μισού και πλέον αιώνα για γεγονότα δικά μας και παγκόσμια, όπως η κατάκτηση της Σελήνης, η εισβολή στην Κύπρο, η έκρηξη στο Τσερνομπίλ, η τρομοκρατία, το σκάνδαλο Κοσκωτά, αλλά και η ιστορική άφιξη του… Λάγιος Ντέταρι, οι μεγάλοι σεισμοί, το τσουνάμι, τα Ίμια, η φούσκα του Χρηματιστηρίου, οι ασθένειες των πουλερικών και των τρελών αγελάδων, το Euro και οι Ολυμπιακοί του 2004, ο SARS-CoV-2 κ.λπ.

Η φλυαρία και τα κλισέ για την προέλευση, τη διάδοση, τα συμπτώματα, τα μέτρα προφύλαξης και κάθε άλλη παράμετρο του κεφαλαίου «Κορωνοϊός» στην πρώτη φάση, αλλά και η απύθμενη παραφιλολογία που τροφοδοτεί τον νέο Εθνικό Διχασμό για τον εμβολιασμό στη δεύτερη φάση δεν έχουν προηγούμενο. Δημοσιογράφοι ξημεροβραδιάζονται σε κάθε μέσο δημοσιότητας άλλοτε υποβάλλοντας τις ίδιες και τις ίδιες ερωτήσεις σε καθηγητές και άλλοτε αερολογώντας (=μιλώντας on air) μόνοι ή με συναδέλφους τους. Το εκνευριστικό, πάντως, είναι ότι δεν ενοχλούνται και πολύ δεχόμενοι συχνά από τους καθιερωμένους συνομιλητές τους κραυγαλέα αντιφατικές εκτιμήσεις και οδηγίες (π.χ. «δεν προσφέρει τίποτα η μάσκα» κατά τους πρώτους μήνες, ενώ στη συνέχεια «οπωσδήποτε μάσκα έξω και διπλή μέσα!», ή «αυστηρά μόνο για τους κάτω των 65 το τάδε εμβόλιο», ενώ «μόνο στους άνω των 60 το ίδιο εμβόλιο», ή «τα μικρά παιδιά δε νοσούν και δεν αποτελούν φορείς», ενώ «εμπρός να εμβολιάσουμε τα παιδιά, γιατί γίνονται επικίνδυνοι φορείς»). Απλώς τα μηρυκάζουν όλα αυτά απτόητοι. Ορισμένοι μοιάζουν και πωρωμένοι με την αύξηση των κρουσμάτων, τον αριθμό των διασωληνωμένων, τα «παράνομα κορωνοπάρτι», τους «αντάρτες» κληρικούς και άλλα παρόμοια.

Στην αποκορύφωση, εννοείται, αυτής της πώρωσης οδήγησε ουκ ολίγους δημοσιογράφους και άλλα πρόσωπα που εκφέρουν δημόσιο λόγο η «αδιανόητη» κατ’ αυτούς άρνηση, ακόμη όμως και η αντικειμενική αδυναμία ή και ο απλός φόβος πολλών συνανθρώπων μας για το εμβόλιο ή, ορθότερα, για τα εμβόλια, αφού δεν μιλάμε για το εμβόλιο κατά της ιλαράς ή του τραχήλου της μήτρας, όπου δεν μας έχει απασχολήσει ποιες είναι οι εταιρίες παραγωγής τους! Στο πειραματικό στάδιο το οποίο διανύουν, εκ των πραγμάτων αλλά και με βάση τα επιστημονικά πρωτόκολλα, τα ποικίλα στη σύνθεσή τους σκευάσματα κατά του covid-19 τόσων εταιριών είναι εύλογο να εκφράζονται ενδοιασμοί και αντιρρήσεις. Κι όμως, η λέσχη της αδολεσχίας στην πλειοψηφία της καταφέρεται ανελέητα και προπάντων αδιακρίτως εναντίον όλων όσοι αρνούνται ή δεν μπορούν να εμβολιαστούν. Όμως, οι ίδιοι δεν είναι που μεταδίδουν επί μήνες τις πληροφορίες τρόμου για τις παρενέργειες, για τους θανάτους μετά τον εμβολιασμό, για το αλαλούμ μεταξύ των επιστημόνων ως προς τις ηλικίες και το φύλο που πλήττει περισσότερο το κάθε εμβόλιο; Ο Τίτος Πατρίκιος το έχει δείξει με γλαφυρή ενσυναίσθηση: «Όταν οι άνθρωποι δεν αμφιβάλλουν για το δίκιο τους / πόσο μπορούνε ν’ αδικούνε… / Όπως τυφλοί / τυφλούς».

Η λέσχη, ωστόσο, διακρίνεται και για το «τουπέ» των μελών της, που κινείται σε ένα φάσμα από την αγένεια προς τους συνομιλητές έως τη συνειδητή σύγχυση του τηλεθεατή με πληροφορίες λειψές, σκέψεις ανάπηρες και αποκαΐδια από ιδέες… Ο κεντρικός παρουσιαστής ή η κεντρική παρουσιάστρια του δελτίου ειδήσεων έχουν παραχωρήσει στον εαυτό τους το πάγιο προνόμιο να θέτουν μια ερώτηση σε κάποιον καλεσμένο τους (χιλιάδες, φερ’ ειπείν, τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές συνεντεύξεις πήραν και παίρνουν από καθηγητές Ιατρικής και άλλους παράγοντες εμπλεκόμενους στην πανδημία κατά το ατέρμον διάστημα της παρουσίας της) και, ενώ εκείνος δεν έχει ολοκληρώσει την απάντησή του, να του θέτουν την επόμενη, τη μεθεπόμενη κ.ο.κ. ή να τον διακόπτουν προβάλλοντας με στόμφο μια αντίρρηση, με αποτέλεσμα αφενός να «γειώνουν» τον συνομιλητή τους, που χάνει τον ειρμό του, και αφετέρου να καταντούν εμάς, το κοινό, πιο κοινό κι από το ελάχιστο κοινό πολλαπλάσιο!

Την ίδια ασεβή τακτική ακολουθούν και απέναντι στους ίδιους τους συναδέλφους τους ρεπόρτερ, οι οποίοι δίνουν τις ασύμμετρες μάχες τους στην πρώτη γραμμή της εκάστοτε επικαιρότητας. Από την τάξη, την ησυχία, τον κλιματισμό κ.λπ. του στούντιο αγνοούν τις αντίξοες συνθήκες όπου λειτουργεί ο ρεπόρτερ (κίνηση ή και τρέξιμο πολλές φορές, αναζήτηση του εντυπωσιακού, φασαρία, κάθε λογής κίνδυνοι, ακραία καιρικά φαινόμενα, καθυστέρηση ή επιστροφή του ήχου, κακή σύνδεση κ.ά.) και πάνω στα δικά του αγωνιώδη λόγια τον «βομβαρδίζουν» με φληναφήματα, του τύπου «πίσω σου βλέπουμε ένα πεύκο να έχει λαμπαδιάσει», «ετοιμάζεται το ελικόπτερο για ρίψη», «πλησίασε αυτούς τους ηλικιωμένους, να ρωτήσεις αν έχουν εγκαταλείψει το σπίτι τους», «ρώτα έναν από τους κατοίκους που χτυπούν τις φλόγες με κλαδιά πώς νιώθει», «αυτά τα ασθενοφόρα που φτάνουν στην πύλη του νοσοκομείου φέρνουν νέα κρούσματα;», «όλοι αυτοί στην ουρά είναι για να κάνουν εμβόλιο;».

Η αλήθεια είναι ότι ουδέν πρέπει να μένει κρυπτόν υπό την εις βάθος αδέκαστον δημοσιογραφικήν έρευναν! Αν, λοιπόν, ο δικός μας ή η δική μας ρεπόρτερ αφήσει ανεξιχνίαστο το γιατί στέκονται όλοι αυτοί στην ουρά ενός εμβολιαστικού κέντρου, διόλου απίθανο να μας συντρίψει ένα άλλο κανάλι ανακαλύπτοντας ότι μία κυρία περίμενε απλώς την αδερφή της να εμβολιαστεί, ενώ ένα τρίτο να έφερνε το «Βατερλώ» μας μαθαίνοντας ότι 2-3 άλλοι περίμεναν το τρόλεϊ (αγνοώντας οι άσχετοι –αν όχι και ανεμβολίαστοι!– ότι από εκεί δεν περνάει τρόλεϊ!).

Εν κατακλείδι, σε τέτοια κορυφαία θέματα της επικαιρότητας, δύσκολα μπορεί να μην υποστούμε από τους ίδιους τους εκπροσώπους του Τύπου αυτό που διαπρύσιος επαναλάμβανε πολύ γνωστός δημοσιογράφος συνομιλώντας με την αντιδήμαρχο πυρόπληκτης περιοχής: «Οφείλει από αύριο το κράτος να… ενσκήψει στα προβλήματά σας!». Μα αυτό φοβόμαστε…

«...είμαι η επίθεση της ελευθερίας στις σκληρές καρδιές
και το ποίημα που δύσκολα ακούγεται.…»
Τζακ Χίρσμαν
(Φρέαρ τεύχος 4 - Φθινόπωρο 2021)
Κύλιση στην κορυφή