Το βιβλιοπωλείο «Μονόκλ» άνοιξε για πρώτη φορά την κίτρινη πόρτα του το φθινόπωρο του 2021, σε μια από τις δυσκολότερες περιόδους για την αγορά του βιβλίου. Ήταν ένα όνειρο ζωής που πήρε σάρκα και οστά.
Όταν ένα τέτοιο όνειρο γίνεται πραγματικότητα χρειάζεται υπομονή, επιμονή, πίστη και πείσμα, προκειμένου να διατηρήσει την αθωότητά του. Για ένα μικρό βιβλιοπωλείο δε, ο αγώνας επιβίωσης είναι καθημερινός. Πολύτιμοι σύμμαχοι είναι οι φίλοι-αναγνώστες. Στα μικρά βιβλιοπωλεία, σπάνια χρησιμοποιούμε τη λέξη «πελάτης» για όσους περνούν το κατώφλι της εισόδου.
Το «Μονόκλ», παρά τα είκοσι τετραγωνικά του, διαθέτει όλα τα είδη βιβλίων. Τη μερίδα του λέοντος στην προτίμηση των αναγνωστών κατέχουν η πεζογραφία και η ποίηση, χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι όλα τα άλλα είδη γραπτού λόγου δεν έχουν το κοινό τους. Με χαροποιεί ιδιαίτερα, για παράδειγμα, πως το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον των αναγνωστών για τα θεατρικά κείμενα. Ρόλο σε αυτό ίσως παίζει και η θέση του βιβλιοπωλείου, μιας και βρίσκεται πολύ κοντά στο Θέατρο Rex. Οι επισκέπτες χωρίζονται, θα έλεγα, σε δύο κατηγορίες. Σ’ εκείνους που γνωρίζουν από πριν ποιο βιβλίο επιθυμούν και σ’ εκείνους που χρειάζονται βοήθεια για να επιλέξουν. Επίσης, αρκετοί είναι εκείνοι που περνούν τυχαία και προσελκύονται από τις επιλογές της βιτρίνας, η οποία ανανεώνεται συνεχώς. Οι περισσότεροι αναγνώστες που έρχονται για πρώτη φορά, επιστρέφουν και γίνονται φίλοι του «Μονόκλ». Αυτό είναι το σημαντικότερο κέρδος για ένα ανεξάρτητο βιβλιοπωλείο.
Η επιλογή των τίτλων που βρίσκονται στο βιβλιοπωλείο γίνεται βάσει προσωπικού ύφους. Ένα βιβλίο που δεν μπαίνει στη βιβλιοθήκη του σπιτιού μου, δεν έχει θέση ούτε στα ράφια του «Μονόκλ». Τη διαφορά ανάμεσα σε ένα μικρό και ένα μεγάλο βιβλιοπωλείο δεν την κάνουν τα τετραγωνικά αλλά οι επιλογές του εκάστοτε βιβλιοπώλη. Τα κριτήρια επιλογής είναι πολλά. Ο εκδοτικός οίκος, ο/η συγγραφέας, η αναγνωστική εμπειρία, οι προτάσεις αναγνωστών και φίλων που εμπιστευόμαστε. Αυτό που σίγουρα δεν αποτελεί κριτήριο επιλογής είναι οι πωλήσεις. Οι λίστες των ευπώλητων τίτλων που ανακοινώνονται από εφημερίδες και μεγάλες αλυσίδες δεν επηρεάζουν την κρίση των μικρών βιβλιοπωλών. Η δική μας λίστα είναι εντελώς διαφορετική.
Αξίζει να αναφέρω εδώ ότι από τα πιο δημοφιλή βιβλία στο «Μονόκλ» είναι η έκδοση με τα Άπαντα δημοσιευμένα ποιήματα του Χρίστου Λάσκαρη, Η Κρύπτη του Ε.Χ. Γονατά, το Ένας φορητός παράδεισος του Roger Robinson, η σειρά «Ανατολή» των εκδόσεων Γκοβόστη.
Την τελευταία χρονιά κυκλοφόρησαν αρκετοί και ενδιαφέροντες τίτλοι. Πολλοί από αυτούς συμπεριλαμβάνονται στις προτάσεις του «Μονόκλ». Αναφέρω ενδεικτικά μερικούς από αυτούς: Η Ζαζί στο μετρό του Raymond Queneau (μτφ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ύψιλον), Οι ιστορίες του κυρίου Κόινερ του Berthold Brecht (μτφ. Πέτρος Μάρκαρης, εκδ. Κείμενα), Οι υπνοβάτες του Hermann Broch (μτφ. Σοφία Αυγερινού, εκδ. Έρμα), Οι απόψεις ενός κλόουν του Heinrich Böll (μτφ. Δημήτρης Δημοκίδης, εκδ. Πόλις), η Μάμα Κάρι του Νικόλα Περδικάρη (εκδ. Ο Μωβ Σκίουρος), το Ανήμερο της Λένας Καλλέργη (εκδ. Ίκαρος), οι Αλγερίες του Αντρέα Μαντά (εκδ. Ιωλκός).
Επιθυμία μου, από την πρώτη μέρα λειτουργίας του, ήταν να γίνει το «Μονόκλ» τόπος συνάντησης και συναναστροφής. Για τον σκοπό αυτό διοργανώνουμε πολλές και διαφορετικές βιβλιοφιλικές εκδηλώσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, απαγγελίες ποιημάτων, ομιλίες, συζητήσεις. Επιπλέον, έχει ξεκινήσει εδώ και καιρό μια σειρά συνεντεύξεων με συγγραφείς και μεταφραστές, την οποία επιμελείται ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Νικόλας Περδικάρης. Παράλληλα, λειτουργούν δύο λέσχες ανάγνωσης ανοιχτές σε όλους.
Όπως είναι φυσικό, σε μια κοινωνία που χρόνια μαστίζεται από την οικονομική κρίση, το αναγνωστικό κοινό δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστο. Οι πωλήσεις έχουν μειωθεί αισθητά, οι ακριβές εκδόσεις μένουν απούλητες στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Τι χρειάζεται ένα μικρό βιβλιοπωλείο για να επιβιώσει εκτός, προφανώς, από τη στήριξη του κόσμου; Χρειαζόμαστε οπωσδήποτε τη βοήθεια του συνόλου των εκδοτών, με την παροχή πίστωσης και λογικών εκπτώσεων, με την αντίστοιχη βέβαια από την πλευρά μας συνέπεια στις πληρωμές. Έχουμε ανάγκη την προστασία της πολιτείας στο κομμάτι των επαγγελματικών μισθώσεων, της ενέργειας και των ασφαλιστικών εισφορών.
Παρά τα προβλήματα και τις δυσκολίες, ομολογώ πως δεν μετανιώνω στιγμή για την απόφασή μου να δημιουργήσω αυτό το μικρό βιβλιοπωλείο στο κέντρο της Αθήνας. Κάθε πρωί, νιώθω την ίδια ανυπομονησία να εισπνεύσω τη μυρωδιά των βιβλίων. Να νιώσω τη χαρά που προσφέρει η επαφή με το κοινό του βιβλιοπωλείου και τη συγκίνηση που πολλές φορές νιώθω, όπως πρόσφατα που ένας μαθητής μπήκε στο Μονόκλ και μετρούσε τα κέρματά του για ν’ αγοράσει το πρώτο του βιβλίο ποίησης.
⸙⸙⸙