Είμαι πια σίγουρη. Γεννήθηκα κι εγώ με κεραίες. Τις φαντάζομαι σαν δύο νέον φούξια χαριτωμένα εξογκώματα, τα οποία, χωρίς να είναι ορατά στο κοινό, ταπεινό, ανθρώπινο μάτι, κάνουν πάντα την εμφάνισή τους σε θεωρητικό επίπεδο όταν κάνω ψυχοθεραπεία ή αρχαία. Νομίζω πως όλες εμείς οι πιο ευαίσθητες ψυχές έχουμε αυτό που οι ενήλικες αποκαλούν «κεραίες της καλλιτεχνικής φύσης», για να μην μας αποκαλέσουν μελό ή ντράμα κουίνς. Εμείς, λοιπόν, τα πιο «ιδιαίτερα» πλάσματα δυσκολευόμαστε να δούμε τα πράγματα στην αληθινή τους διάσταση και βρισκόμαστε συχνά μετέωροι και παγιδευμένοι σε μια τρίτη, που ακροβατεί ανάμεσα στο φανταστικό και το πραγματικό. Και ενώ μας προσφέρουν πράγματι μια στιλιστική τσαχπινιά, η σκοπιά από την οποία βλέπουμε τον κόσμο δεν είναι εξίσου χαριτωμένη.
Ενώ παλαιότερα οι μίνι σεισμογράφοι της κάθε γενιάς οδηγούνταν μάλλον στην μελαγχολία, εμείς τα monsters inc της Ζ δεν απολαμβάνουμε καν αυτή την γλυκιά «καταστολή» της κατάθλιψης, καθώς μας διακατέχει, κατά μήκος και καθ’ ύψος, ένα τεραστίων διαστάσεων άγχος. Και όταν μιλάω για άγχος δεν αναφέρομαι ούτε στο stress ούτε στην νευρικότητα, αλλά σε έναν γόρδιο δεσμό που κατοικεί μόνιμα στο στήθος μας και, αφού δεν μπορεί να λυθεί, κάνει αισθητή την παρουσία του με κρίσεις πανικού. Η κρίση πανικού είναι μια κατάσταση την οποία συχνά χλευάζουν και μειώνουν οι μεγαλύτεροί μας, κυρίως οι καθηγητές, οι οποίοι αδυνατώντας να κατανοήσουν τι θα πει «μου κόπηκαν τα πόδια» ή «δεν μπορούσα να αναπνεύσω για τρεις μέρες» μας παρουσιάζουν ως υπερευαίσθητα και καλομαθημένα πλάσματα που, μεγαλωμένα σε μια ουτοπική πραγματικότητα, δυσκολεύονται να αποδεχτούν τον πραγματικό κόσμο. Είμαστε όμως; Κι αν είμαστε στ’ αλήθεια μια τόσο «ευνοημένη» γενιά, γιατί η ψυχική μας κατάσταση περιστρέφεται σαν δορυφόρος γύρω από την τριπλέτα: Άγχος, Αγωνία, Πανικός;
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι ξεκάθαρη εάν αναλογιστούμε σε τι περιβάλλον μεγαλώσαμε. Αρχικά, ειδικά εμείς που γεννηθήκαμε κοντά στο 2008, φέραμε πακέτο με την πάρτη μας και τα μνημόνια. Η οικονομική κρίση, που δεν άφησε κανέναν μας ανεπηρέαστο, δημιούργησε σίγουρα τεράστιες ενδοοικογενειακές συγκρούσεις και έσπειρε, αν μη τι άλλο, τη διχόνοια. Όπως και να ’χει, η αγωνία που δημιούργησε ήταν διάχυτη για πολλά χρόνια στο σπίτι, στην τηλεόραση, στη δουλειά των γονιών μας και έβαλε τα θεμέλια για τη δημιουργία αγχωδών προσωπικοτήτων. Η διαρκής ταραχή που μας περιτριγυρίζει σαν το ζουζούνι τις μαργαρίτες προκύπτει σίγουρα και από τη «μετάλλαξη» στην οποία υπόκειται η έννοια της οικογένειας. Το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό όταν ακούω τη λέξη «οικογένεια» είναι παραδόξως η σειρά Το σόι σου, στην οποία περιγράφεται η ζωή μιας μεγάλης οικογένειας, ενός «σογιού», που, ενώ πολλές φορές παρουσιάζεται διχασμένο, πιστεύω ότι παρά τους δεσμούς αίματος τα μέλη του συγγενεύουν και πνευματικά. Για όσους πιστεύετε ότι οι Χαμπέοι και οι Τριαντάφυλλοι δεν ταιριάζουν και δεν αγαπούν ο ένας τον άλλον, μπορώ να σας επιβεβαιώσω πως όταν δεν υπάρχει νοιάξιμο σε μια οικογένεια, δεν υπάρχουν συγκρούσεις, δεν υπάρχουν αντιπαραθέσεις. Αντιθέτως, τα μέλη της μπορεί όχι μόνο να μη συνομιλούν, αλλά να μη γνωρίζονται καν μεταξύ τους.
Εάν, λοιπόν, θεωρήσουμε το Σόι σου μια παραδοσιακή ελληνική οικογένεια, πολλοί από εμάς μπορεί να νιώσουν πως δεν έχουν οικογένεια. Η μη επικοινωνία με βιολογικώς συγγενικά μας μέλη μάς κάνει συχνά να νιώθουμε σαν ένα αιωρούμενο πούπουλο που παρεμπιπτόντως μάδησε από το φτερό ενός πτηνού, όσο αυτό πετούσε. Τα πράγματα όμως αν είσαι και συ φτερό δεν είναι τόσο τραγικά όσο ακούγονται. Ειδικά αν είσαι φτερό με κεραίες. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της γενιάς μου, ίσως και το σημαντικότερο αν με ρωτάτε, είναι πως σε καμία περίπτωση δεν περιορίζεται σε αυτές τις αηδιαστικές, αποκρουστικές, κλισέ τυπικές συμβάσεις που στιγμάτισαν τις προηγούμενες όπως: το αίμα νερό δεν γίνεται ή να σέβεστε τους μεγαλύτερους ακόμα κι αν δεν σας σέβονται.
Η αγαπημένη μου τραγουδίστρια, η Marseaux, πέρα από το μουσικό της ταλέντο, αποτελεί και χαρακτηριστικό παράδειγμα για το πώς μπορούμε να φέρουμε τούμπα τη ζωή μας ακόμη κι όταν το ρεύμα μάς παρασύρει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Μετά την απώλεια της μητέρας της και παρά τις αμέτρητες δυσκολίες που θα μπορούσαν να την κρατήσουν πίσω, η Marseaux, όπως έχει πει, βρήκε τη δική της πνευματική οικογένεια, με την υποστήριξη της οποίας κατάφερε όχι μόνο να ξαναπατήσει στα πόδια της αλλά και να χαράξει τη δική της, μοναδική πορεία. Στο πρώτο της μεγάλο hit, το «Βότκα Βύσσινο», μιλάει ανοιχτά για μια ομοφυλοφιλική σχέση της. Το τραγούδι αυτό βρήκε πολύ μεγάλη απήχηση από τη νεανική queer κοινότητα, η οποία την αποθέωσε και είχε ως αποτέλεσμα την ταύτιση της νεαρής τραγουδίστριας με την ομοφυλοφιλία. Παρά το γεγονός αυτό, η Marseaux δεν έχει εκφράσει ξανά μέχρι τώρα αισθήματα προς άτομο του ιδίου φύλου, και μας μεταφέρει με το ίδιο πάθος τα συναισθήματά της για τις ετεροφυλοφιλικές τις σχέσεις. Μα καλά αυτή δεν ήταν γκέι; Ή έκανε τη λεσβία για προσοχή ήταν μερικά από τα πικρόχολα σχόλια της queer κοινότητας προς μια έφηβη, που δεν άφησε μερικές ταμπέλες να επηρεάσουν το συναίσθημά της. Αυτό που συχνά μας διαφεύγει είναι πως η queer κοινότητα, παρόλο που χαρακτηρίζεται από την δεκτικότητά της, συχνά «πνίγει» τα μέλη της εγκλωβίζοντάς τα στις δικές τις, «woke» συμβάσεις, που δεν παύουν να τυποποιούν και να εμπορευματοποιούν το ανθρώπινο συναίσθημα. Ενώ, λοιπόν, πολλοί χαρακτηρίζουν τη γενιά μας δεκτική και προοδευτική, είναι γεγονός πως ακόμη και το woke κίνημα δυσκολεύεται να αποδεχτεί μερικές φορές πως στο τέλος της ημέρας είμαστε άνθρωποι και βλέπουμε ανθρώπους.
Πιστεύω πως εάν αυτά ήταν τα μοναδικά βιώματα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν μια ολόκληρη γενιά στο αίσθημα της διαρκούς ανασφάλειας, ίσως μερικοί από εμάς σωζόμασταν. Φυσικά όμως και δεν είναι, καθώς το μόνο που λείπει από μια γενιά που δεν έχει γνωρίσει κανένα σταθερό τοπίο είναι προφανώς o covid 19. Η υποτιθέμενη καραντίνα στην οποία θα οδηγούμασταν μονάχα για δύο εβδομάδες κράτησε σχεδόν δύο χρόνια στο σύνολο και λειτούργησε σαν μεγεθυντικός φακός. Όχι μόνο συνειδητοποιήσαμε πως ακόμη και η ίδια μας η ζωή δεν αποτελεί ένα υπαρκτικό δεδομένο, αφού κάθε μέρα πέθαιναν χιλιάδες άνθρωποι, αλλά κλεισμένοι σε τέσσερις τοίχους, για δύο χρόνια, σε ηλικία δημοτικού, ο καθένας από μας πέρασε τον δικό του Γολγοθά. Την περίοδο της καραντίνας δεν ζούσαμε, επιβιώναμε. Για μένα η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από μια μονάχα λέξη: την αποσύνδεση. Κλεισμένη στο δωμάτιό μου, η μόνη μου ασχολία ήταν να σκρολάρω όλη την ημέρα στο TikTok. Όχι μόνο δεν με θυμάμαι να επικοινωνώ, αλλά δεν με θυμάμαι και να νιώθω. Με το μυαλό μου τελείως θολωμένο αισθανόμουν πως οι λέξεις που άρθρωνα δεν έβγαιναν από μέσα μου, αλλά ήταν σαν να έχω έναν δεύτερο εαυτό που κάνει μικροκουβέντες, τρώει, κάνει μπάνιο και γενικά εκτελεί μηχανικά όλες τις καθημερινές μου μικροδραστηριότητες. Είχα ρωτήσει πολλές φορές το γκουγκλ «γιατί δεν νιώθω;» και «πώς μπορώ να νιώσω;» και με είχε συμβουλέψει να ρίξω κρύο νερό στο πρόσωπό μου. Φυσικά και δεν πέτυχε. Για όσους έχετε δει το Stranger Things, τρομερή σειρά, ένιωθα λες και είμαι εγκλωβισμένη στο upside down και δεν μπορούσα, όσο και να προσπαθούσα, να βρεθώ στον «επάνω» κόσμο.
Τις ελάχιστες φορές που δεν έβλεπα TikTok, κοιτούσα από το παράθυρο την απέναντι πολυκατοικία. Ήταν ένα ζευγάρι που μάλλον δεν έμενε μαζί προηγουμένως και αναγκάστηκε να συμβιώσει λόγω των συνθηκών. Βασικά αυτό μόνο συμβίωση δεν ήταν αυτή: τσακωμοί, λογομαχίες, χειρονομίες, αντικείμενα που ίπταντο! Τα ιπτάμενα αντικείμενα ήταν μάλλον το χειρότερο, επειδή μια φορά άνοιξα το παράθυρο και παραλίγο να μου έρθει κατακέφαλα ένα πορσελάνινο πιάτο που εκσφενδόνισε η γυναίκα στην προσπάθειά της να πετύχει τον συγκάτοικό της. Τη λες και άστοχη. Το θετικό της υπόθεσης είναι πως αυτοί οι δύο δεν είχαν παιδί, αλλιώς θα θρηνούσαμε θύματα.
Κατάλοιπα της καραντίνας είναι όλα όσα βιώνουμε και χαρακτηρίζονται τα «κουλά της Ζ» από τους μεγαλύτερους. Εγώ, για παράδειγμα, εκτός από τις κρίσεις πανικού που αποκόμισα με μεγάλη επιτυχία, έγινα και ένα με το άγχος μου. Πλέον είμαστε αχώριστες. (Ναι, είναι κορίτσι.) Γι’ αυτό πάντα αναλαμβάνω περισσότερες υποχρεώσεις από όσες μπορώ να φέρω εις πέρας. Ο στόχος είναι ένας: να βρίσκομαι σε μία διαρκή ταραχή, να τρέχω συνεχώς να προλάβω κάτι επειδή με φοβίζει πάρα πολύ να μείνω χωρίς υπέρογκες υποχρεώσεις κρεμάμενες πάνω από το κεφάλι μου, έτοιμες να με πλακώσουν, και να αναρωτηθώ «και τώρα που τελείωσα τι;» Δεν είναι για μας αυτά. Επίσης, ούσα δεξιοτεχνικά αγχώδης, αγχώνομαι και στον ύπνο μου, οπότε η μόνη στιγμή της ημέρας μου που έρχομαι ψύχραιμα σε επαφή με τα συναισθήματά μου είναι όταν ακούω μουσική στη διαπασών, ασχολία που απορροφά δύο ολόκληρες ώρες από τη μέρα μου. Όλως παραδόξως, οι αγαπημένες μου σειρές δεν είναι καθόλου αγχωτικές. Για την ακρίβεια, στις σειρές που επιλέγω να βλέπω ξανά και ξανά, όπως το Friends και το Gilmore Girls δεν γίνεται απολύτως τίποτα. Οι πρωταγωνιστές βρίσκονται σε μία διαρκή νιρβάνα. Αυτή η απραξία που τους διακατέχει όχι μόνο με ηρεμεί, επειδή επιτέλους κάποιος δεν αγχώνεται, αλλά έχω δει όλα τα επεισόδια τόσες φορές που μπορώ να μείνω ήσυχη πως δεν θα μου διαφύγει τίποτα, έστω και από αυτή την ελάχιστη πλοκή, καθώς ταυτοχρόνως τρώω, βλέπω TikTok και σκέφτομαι τις υποχρεώσεις μου.
Η υπεραισθησία των μικρών παλμογράφων της γενιάς μας προέρχεται από την πλήρη έλλειψη σταθερότητας τόσο στο πολιτικοοικονομικό όσο και στο ιδιωτικό πεδίο. Εμείς οι φέροντες κεραίες, λοιπόν, ταραζόμαστε από τα πιο ασήμαντα για τους άλλους γεγονότα, ενώ μεγάλες φαινομενικά δυσκολίες μπορεί συχνά να μας αφήσουν ανεπηρέαστους, καθώς έχουμε μάθει να κολυμπάμε καλά μόνο στις φουρτουνιασμένες θάλασσες. Συνήθως είμαστε άνθρωποι των άκρων, οπότε θα μας συναντήσεις είτε να κλαίμε από λύπη είτε από χαρά, (ενδιάμεσο δεν υπάρχει) και ο καθένας από μας συγκινείται από μια έστω μορφή καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ως προς την εμφάνιση είμαστε συνήθως πιο εναλλακτικοί τύποι, δεν υιοθετούμε, για παράδειγμα, τις βλεφαρίδες σε μέγεθος περικοκλάδας ή τα επώνυμα κολλητά φλισάκια, γεγονός που μας κάνει πολλές φορές να νιώθουμε παράταιροι και διαφορετικοί. Πριν ψυχανεμιστώ την ύπαρξη των εν λόγω εξογκωμάτων, ένιωθα κι εγώ πολύ περίεργα, λες και έπεσα από ένα διαστημόπλοιο που όδευε σε άλλο πλανήτη. Όμως είμαι πια σίγουρη. Γεννήθηκα κι εγώ με κεραίες.
⸙⸙⸙
[Η Αγγελίνα Νικοκάβουρα είναι μαθήτρια της Γ΄ Λυκείου.]
