Μετάφραση: Έρη Μακρή
ΥΠΕΡ/ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ – ΞΟΡΚΙ
Παρά το ρίγος στη ραχοκοκαλιά, απ’ τον ιδρώτα της σκόνης,
απ’ την πάχνη στην οξαλίδα, την κρυμμένη χολή στη νεραγκούλα,
της κοινής οδύνης τα οφειλόμενα, στον χυμό, στη ράχη των πεύκων,
παρά τον χειμώνα στις καρδιές, το καλοκαίρι ήρθε.
Παρά τον κατάφορτο λόγια άνεμο, το καλοκαίρι ήρθε,
με τον μόχθο των τριζονιών, με περιστροφές κηφήνων τα ντρόουνς,
με την ανακατωσούρα στα στομάχια, με σάλπιγγες, με κρότους πολυβόλων,
παρά τα κοκόρια και τον πονεμένο λαιμό τους, το καλοκαίρι ήρθε.
Παρά τα χελιδόνια, τον πονεμένο λαιμό τους και μία πέτρα,
παρά τους φυτεμένους σταυρούς και τα κομμένα λουλούδια,
παρά τους φυτεμένους σταυρούς και τα κομμένα λουλούδια,
παρά τη βουβαμάρα των παιδιών, το καλοκαίρι ήρθε.
Πάρα το ρίγος των παιδιών, το καλοκαίρι ήρθε,
παρά τον χειμώνα των παιδιών, το καλοκαίρι ήρθε.
ΓΕΝΕΣΙΣ
Πάντα προτιμούσα τον Κάιν.
Τη θυμωμένη
μοναξιά του, την
έλλειψή του από μητρική
αγάπη, τον χριστιανικό
σαρκασμό του: «Είμαι
ο προστάτης του αδελφού μου;»
ρωτάει ο φονιάς του αδελφού του.
Στην πραγματικότητα όλοι δεν είμαστε
οι προστάτες των νεκρών μας;
Επίτρεψέ μου να ξεκινήσω ξανά:
Προτιμώ τα μήλα που κυλάνε
μακριά απ’ το δέντρο.
Σαν ξερό κλαδί
ο ομφάλιος λώρος, χωμένος ανάμεσα στα σκέλια.
Πώς τον έκοψαν, Κάιν; Με
μια πέτρα;
Κάτω από το Έγκλημα
γράψε «Μητέρα, σπίτι».
Κάτω από το Όπλο
γράψε «Μητέρα, σπίτι».
ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΔΑΚΡΥΩΝ
Και για ακόμα μια φορά σύμφωνα με την ετήσια αναφορά
τα πιο υψηλά αποτελέσματα παραγωγικότητας επιτεύχθηκαν
από το Εργοστάσιο Δακρύων.
Ενώ το Τμήμα Μεταφορών έλιωνε τις σόλες
ενώ το Τμήμα Υποθέσεων της Καρδιάς
χτυπούσε υστερικά
το Εργοστάσιο Δακρύων δούλευε νυχτερινές βάρδιες
πραγματοποιώντας νέα ρεκόρ
ακόμη και στις αργίες.
Ενώ ο Σταθμός Επεξεργασίας Τροφίμων
προσπαθούσε να χωνέψει άλλη μια καταστροφή
το Εργοστάσιο Δακρύων υιοθέτησε μια νέα οικονομικά
επωφελή
τεχνολογία ανακύκλωσης των αποβλήτων του παρελθόντος —
αναμνήσεων κυρίως.
Οι φωτογραφίες των εργαζομένων της χρονιάς
κρεμάστηκαν στον Τοίχο των Δακρύων.
Δικαιούμαι την ασφάλιση εργατικού ατυχήματος από το ηρωικό Εργοστάσιο
Δακρύων.
Έχω τυλώματα στα μάτια μου.
Έχω ανοιχτά κατάγματα στα ζυγωματικά μου.
Λαμβάνω το μεροκάματό μου σύμφωνα με ό,τι παράγω.
Κι είμαι ικανοποιημένη με ό,τι κατέχω.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ
Επέλεξα το βιβλίο σου απ’ το ράφι της Σαντίπ·
το βιογραφικό του ποιητή γράφει: «ζει και διδάσκει».
Μολονότι το βιβλίο ήταν σχετικά πρόσφατο, αυτό δεν ήταν πλέον αληθινό.
Μια φορά σχεδόν σε συνάντησα – μια σχεδόν συνάντηση που θυμάμαι καλά
εξαιτίας της ντροπής μου:
έκανα θορυβώδες σεξ στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου
ενώ εσύ στεκόσουν χτυπώντας την πόρτα, επιθυμώντας να μου δώσεις το βιβλίο σου.
Τώρα τα τρένα μένουν παγωμένα μέσα στη χειμωνιάτικη καταιγίδα,
και τα λυπάμαι τα τρένα
λες και ήταν τρεμάμενες πεταλούδες,
μια ολόκληρη ορδή απ’ αυτές, οι τελευταίες του είδους τους,
παγιδευμένες σε ένα χιόνι που η Αγγλία δεν έχει ξαναδεί.
Η Σαντίπ φτιάχνει το δείπνο, εσύ έχεις πεθάνει, ο εραστής έχει φύγει,
το βιβλίο σου στα ξυλιασμένα χέρια μου.
ΝΥΧΤΕΡΙΝΟ ΕΝΟΣ ΤΡΕΝΟΥ ΕΝ ΚΙΝΗΣΕΙ
Τα δέντρα που έβλεπα φευγαλέα απ’ το παράθυρο
ενός νυχτερινού τρένου ήταν
τα πιο θλιμμένα δέντρα.
Φαίνονταν έτοιμα να μιλήσουν,
μετά
χάνονταν σαν στρατιώτες.
Οι υπάλληλοι μοίραζαν τα κολλαριστά κλινοσκεπάσματα για τον ύπνο.
Οι επιβάτες υπέκυπταν στα μικρά είδωλα
των σάντουιτς.
Σ’ ένα ψηλό ποτήρι, ένα κουτάλι ανακάτευε τη ζάχαρη στον καφέ
χτυπώντας το ασημένιο πρόσωπό του στα τοιχώματα.
Στο παράθυρο καθρεφτιζόταν μια σιλουέτα
που πάλευε με τα λευκά σεντόνια.
Οι κολόνες με τα ονόματα των πόλεων υπόσχονταν
ένα ενδεχόμενο λέξεων
για ό,τι γρήγορα περνούσε.
Στα φωτισμένα παράθυρα οι άνθρωποι φαίνονταν να κινούνται
σαν να εκτελούσαν εγχειρήσεις πάνω στα τραπέζια.
Τα άλση με τις καστανιές στέναζαν τους αναστεναγμούς υπάρξεων
που μπορούν να μιλήσουν.
Ραδιενέργεια, μια ετυμολογία του εδάφους
απευθυνόμενη στο μέλλον, προετοιμάζοντας
μια διατριβή πάνω στη νέα προέλευση των παλιών ριζών,
για τις μυστικές, παραμορφωτικές αποστολές της ανορθογραφίας,
για τη σοκαριστική προδοσία των μήλων,
για την ασυμβίβαστη πίστη του καισίου.
Η παιδική φωνή μου, τα χέρια μου, τα πόδια μου –όλα αυτά που ζουν
στις άκρες του εαυτού μου–
σσσς τώρα, τα άλση με τις καστανιές ετοιμάζονται να μιλήσουν.
Μα χάθηκαν τώρα.
Μ’ έβγαλαν από το συγκρότημα που ζούσα,
αλυσοδεμένη στη γη με τις σιδερένιες παιδικές χαρές,
όπου οι σιδερένιες κούνιες υψώνονταν σαν πετρελαιοπηγές,
μ’ έβγαλαν πριν μπορέσω να ξεθάψω μια γλώσσα
απ’ τον αέρα
με τα παιδικά μου πόδια.
Μ’ έβγαλαν με ράμφη – πελαργοί, γερανοί.
Δες τον εισπράκτορα να τρυπάει τα μάτια
στους κοιμισμένους επιβάτες.
Τι έχει το πρόσωπό μου
που το μετατρέπει σε έγγραφο,
σε ένα εισιτήριο εκτεινόμενο από έναν λαιμό;
Γιατί το ξεδίπλωμα αυτού του κολλαριστού σεντονιού
το νιώθεις σαν
να γδέρνεις κάποιον αθέατο;
Γιατί τα κουτάλια, με βυθισμένο το κεφάλι στα ποτήρια, δεν σταματάνε να ουρλιάζουν;
Σσσσ...
Οι καστανιές ετοιμάζονται να μιλήσουν.
ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΓΟΝΗ, ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
Αντιγόνη, τα νεκρά αδέλφια
έχουν ετοιμαστεί.
Όσο για τους ζωντανούς –
διάλεξε εμένα για
αδελφή.
Αγαπώ κι εγώ τις πρέπουσες κηδείες.
Σύρσιμο, Σκάψιμο & Πρόχειρη Προσωρινή Ταφή απ’ τις Αδελφές.
Κυρία του σπιτιού,
φτιάχνω τους ταφικούς περιβόλους
διατηρώντας
τα εξέχοντα ακίνητα
της οικογένειάς μου.
Σε ένα όργανο βασανιστηρίων
που ονομάζεται ακορντεόν
τεντώνω τα δάχτυλά μου
στις φάλαγγες μιας μάγισσας
Τα σωθικά μου έχουν αδειάσει
σαν ασκός
για να ’ναι καλύτερος ο ήχος
Μόλις τακτοποιήσουμε τον αδελφό σου,
θα σου δείξω δάση
με άταφους νεκρούς.
Εμείς θα καθαρίσουμε τη διαδρομή όπως μόνο δύο αδελφές
μπορούν να καθαρίσουν ένα σπίτι:
ούτε πεταμένα κόκαλα σαν βρόμικες κάλτσες,
ούτε στάχτες στον πάτο της πορσελάνης
Γιατί να τσακωνόμαστε με τους συζύγους για τα πιάτα
όταν έχουμε
βουνά από κρανία να γυαλίσουμε;
Μόχθο και τιμωρία θα μοιραστούμε, όχι κοριτσίστικα μυστικά.
Αναθρεμμένη με κούκλες και μνημεία,
έχω τη συμπεριφορά
αλόγου και σκύλας,
είμαι εδραιωμένη στα δάκρυα.
Μπορείς να εντοπίσεις τους τάφους μου από μακριά,
μάρμαρα σαν δέρμα νεογέννητου.
Εδώ, η ιστορία φτάνει σ’ ένα τέλος
σαν ταινία
με κυλιόμενους τίτλους τέλους στις ταφόπλακες,
με ανώνυμους καταλόγους στους μαζικούς τάφους.
Κάθε χαντάκι, κάθε λόφος είναι ύποπτος.
Αντιγόνη, διάλεξε εμένα για αδελφή.
Σε αυτή την καχύποπτη περιοχή
έχω πρόσωπο σαν λαμπερό φτυάρι.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΑΣ
12.
Βάλε τα οστά σου στις πλεξούδες τάφων, δάση.
Βάλε τα οστά σου στις πλεξούδες τάφων, φαράγγια.
Βάλε τα οστά σου στις πλεξούδες τάφων, λιβάδια.
Βάλε τα οστά σου στις πλεξούδες τάφων, έλη.
Βάλε τους τάφους σου στις πλεξούδες οστών, μητέρα.
Βάλε τους τάφους σου στις πλεξούδες οστών, νυχτοπεταλούδα.
Βάλε τους τάφους σου στις πλεξούδες οστών, φάντασμα.
Βάλε τους τάφους σου στις πλεξούδες οστών, επισκέπτρια.
Πλέξε προσεκτικά τα οστά σου.
Πλέξε γενναία τα οστά σου.
Με τα δάχτυλα χτένισε τα οστά σου
σε περιποιημένες πλεξούδες
στα δάση, στα φαράγγια, στα λιβάδια, στα έλη μας.
⸙⸙⸙
[Η Λευκορωσίδα ποιήτρια Valzhyna Mort (Μινσκ, 1981) συμμετείχε στο 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών (2025).]
